فلسفه قربانی کردن در روز عید قربان

دسته: حج ومناسبتها ی آن

۱۲ آبان ۱۳۸۹

فلسفه قربانی کردن در روز عید قربان و پیام این حرکت نمادین چیست؟
راز و رمزهای فلسفه قربانی که یکی از مناسک حج است، پیام ها و نکات قابل توجهی برای زائران خانه خدا و امت اسلام دارد. قربانی هم فلسفه عبادی و عرفانی دارد و هم فلسفه سیاسی و اقتصادی بر آن قابل ترسیم است. نخستین حکمت روشن قربانی که در قرآن به آن اشاره شد، بالاترین مراتب تقوی است. در آیه ۳۷ از سوره حج می خوانیم که :«لن ینال الله لحومها ولا دماءها ولکن یناله التقوی»
یعنی خون و گوشت قربانی که جزء مناسک منی است به خدا نمی رسد، بلکه روح عمل است که تقرب آور است و تقوای این کار به خدا می رسد. عمل قربانی کردن در واقع یک حکم دارد یک حکمت. حکم آن، کشتن یک گوسفند و حکمت آن با تقوا بالا رفتن.
هر عملی که در آن تقرب باشد، قربانی است. این تقوا نه تنها به طرف خدا صاعد می شود بلکه به خدا می رسد و چون تقوی، وصف نفسانی روح انسان متقی است که جدای از جان انسان نیست، اگر تقوی به خدا برسد، انسان متقی نیز به خدا می رسد.
تقوی مراتبی دارد و قربانی می تواند اشاره به بالاترین مراتب تقوی باشد. یک مرتبه از تقوی اجتناب از گناهان است، مرحله بالاتر، اجتناب از مطلق کارهای ناپسند چه گناه و چه مکروه است؛ و بالاترین مرتبه اش نیز این است که در دل انسان جز محبت و عشق به خدا و ارزش های دینی چیز دیگری نباشد که «دل حرم خداست».
نخستین حکمتی که قربانی در حج دارد این است که حضرت ابراهیم اسماعیل را برای قربانی آماده کرده؛ داستانش مفصل در قرآن آمده است:«پسر عزیزم من در خواب دیدم خداوند به من دستور داده تو را قربانی کنم، پسر هم تسلیم شد و گفت: هر چه خدا به تو دستور داده درباره من انجام بده و من صبر می کنم.» پیرمردی که در اواخر عمر، خدا به او جوان برومندی مانند اسماعیل داده است اکنون می خواهد او را با دست خودش در منی قربانی کند. حتی تا آخرین مراحل دستور را انجام داد و به تکلیف خود عمل کرد. کارد به حلق اسماعیل گذاشت و فشرد، ولی کارد نبرید. این اشاره به بالاترین درجات تقوی است؛ یعنی عاشق خدا هیچ نوع وابستگی و دلبستگی ندارد. تا انسان از همه وابستگی ها و دلبستگی ها نگذرد به کمال مطلق و محبوب مطلق نمی رسد. به سخن دیگر وقتی انسان از همه محبوبها گذشت و دل را از محبت غیرخدا خالی کرد، آن وقت است که به محبوب مطلق که خداست می رسد «قلب المومن عرش الرحمن» دل مؤمن عرش خداست و در اینجاست که انسان به عید مطلق می رسد. قربانی روز عید می تواند اشاره ای باشد به بالاترین مراتب تقوی که در اثر حج و نورانیت حج به آن دست یافته و آن عید لقاءالله است که برای دیدار صاحبخانه آمده است. اینجا نیامده که فقط خانه را ببیند، آمده صاحبخانه را ببیند. کسانی می توانند در واقع به زیارت صاحبخانه نایل شوند که قلب و دلی سالم داشته باشند .قلب سالم را هم امام تفسیر می کند: قلبی که جز خدا در آن نباشد. منی در واقع قربانگاه عاشقان خداست. دلبستگی به هر چیزی غیرخدا، با توحید مطلق منافات دارد و یک نوع شرک است و حتی انسان اگر دلش با غیرخدا باشد یک شرک پنهان در دل اوست. موحدین کامل که دنباله رو ابراهیم خلیل الرحمن هستند، کسانی هستند که دل را از غیرخدا خالی کردند و مراسم نورانی حج این استعداد و ظرفیت را دارد که انسان به آن موقعیت برسد.
پیام این مناسک از نظر سیاسی
– فلسفه قربانی و پیام آن در حکمت سیاسی و فلسفه سیاسی مناسک در واقع چیزی جز درس از خودگذشتگی در مسیر معنویت نیست. به تعبیر دیگر وقتی انسان از هوای نفس رها شود، به آسانی می تواند در راه خدا جهاد کند. امام امت رضوان الله تعالی در مورد فلسفه سیاسی قربانی می فرمایند: در این مکان عظیم، فداکاری و از خود گذشتن را به جهانیان ابلاغ کنید و بگویید که در راه حق و عدل الهی و کوتاه کردن دست مشرکان ِ زمان باید سر از پا نشناخت، از هر چیزی حتی مثل اسماعیل ذبیح الله گذشت تا حق جاودانه شود.
به تعبیر دیگر آن کسی که قربانی می کند، قربانی برایش این پیام را دارد که عزیزترین و شیرین ترین ثمره زندگی ات را در راه خدا بده و عید بگیر، که در ایران اسلامی ما مادران شهدا، خانواده های شهدا در واقع مشمول این کلام الهی امام هستند که اینها از این پیام قربانی بهره گرفتند و این پیام را شنیده اند و عزیزترین ثمره زندگی شان را در راه خدا فدا کردند. عید واقعی را آنها گرفتند.
از بعد اقتصادی، قربانی کردن چه پیامی دارد؟
همه ساله در موسم حج میلیون ها رأس دام طبق سنت اسلامی و احیای خاطره ابراهیم و اسماعیل با هدف معنوی معیشتی قربانی می شود. قربانی علاوه بر جنبه معنوی آن، که نمادی از فدا کردن و فدا شدن در مسیر رضای الهی است، وسیله تحصیل تقوی و تقرب به خدا به وسیله ذبح کردن تعلقات مادی برای رسیدن به معنویت و عرفان نیز محسوب می شود. در قرآن آمده: «فکلوا منها واطعموا البائس الفقیر»
هم از این گوشت قربانی بخورید و هم به بینوای فقیر بدهید. وقتی حدود بیش از دو میلیون زائر خانه خدا هر کدام شتر، گاو یا گوسفند ذبح می کنند که در سال های اخیر نیز شرایطی فراهم شده که این قربانی ها از بین نروند و برای مستمندان و فقرا ارسال شود، این نشان می دهد که فلسفه قربانی، حکمت اقتصادی هم دارد که حاجی باید به فکر گرسنگان باشد. نه تنها اینجا بلکه وقتی به وطن هم برمی گردد بداند یکی از چیزهایی که او را به کمال می رساند خدمت رسانی به نیازمندان است.
مهمترین نکته درباره واقعه قربانی و قربانی کردن اسماعیل توسط حضرت ابراهیم (ع) چیست؟
– در فلسفه قربانی کردن، نکته مهمی قابل توجه است که شاید غالباً مورد عنایت قرار نمی گیرد و آن اینکه قلمرو معرفت انسان نسبت به مصالح امور محدود است. هنگامی که ابراهیم (ع) مورد خطاب قرار گرفت که برو فرزندت را بکش، از خدا نپرسید که برای چه بکشم؟ علت کار را نپرسید. بلکه هر چه خدا گفت همان را انجام داد. بنابراین وقتی انسان کاری را در راه خدا انجام می دهد ضرورتی ندارد فلسفه اش را بداند. یکی از راز و رمزهای حج این است که بر اساس سخنان امیرالمومنین (ع)، خدا بندگانش را امتحان می کند. فرموده است دور این سنگ بگردید، یا به آنجا سنگ بزنید، چرا؟ جواب این است که خدا گفته است و چون او گفته، حتماً یک مصلحتی دارد. مسئله این است که خدا دستور به انجام کار داده است و باید عمل شود. زیرا انسان به راز و رمز همه چیز آگاه نیست. وقتی خدای حکیم و علیم دستوری داد، حتماً به مصلحت فرد است و باید اجرا شود. باید با جان و دل انجام دهد مثل حضرت ابراهیم (ع). این خود یک پیام معرفت شناسی است که قلمرو معرفت انسان محدود است، انسان نمی تواند به راز و رمز همه چیز پی ببرد، اگر خداوند متعال دستوری برای اجرای آن داد چون و چرا نباید کرد. البته انسان هر چه در دستورات خداوند تأمل بیشتری کند، راز و رمز آن بیشتر کشف می شود ولی معنایش این نیست که اگر انسان در یک جا فلسفه دستوری را نتوانست بفهمد، از انجام آن سرباز بزند.
اوج عظمت حج، در کدامیک از اعمال بیشتر دیده می شود؟
– عظمت حج در سراسر این مراسم باشکوه وجود دارد. انسانی که برای حج آمده باید بداند که در حج چه خبر است تا آن را با خلوص انجام دهد. اگر اسرار حج را نداند، خلوص اش نیز محدود می شود، لذا انس به اسرار حج لازم است تا حاجی بداند که اعمال صوری اش باطن و مفهومی دارد.
حج و طواف کعبه، مجموعه منظمی از یک سلسله عبادت های خاص است که هر یک به تنهایی درخور توجه است. در حج که با احرام و لبیک گفتن آغاز می شود بسیاری از اموری که جنبه تعبدی آنها قوی بوده و آزمون الهی در آنها نیرومند است، حرام شده و دوره احرام به صورت یک دوره تعبد محض و امتحانی صرف درآمده و با انجام مناسک حج و فرارسیدن مراسم تحلیل، عقد احرام گشوده می شود و شخص محرم از آن ممنوعیت ها بیرون می آید. دوره پربار احرام در ساختن انسان کامل چنان تأثیر بنیادین دارد که ثمره آن در عینیت جامعه متعهد به محتوای حج و زیارت به خوبی مشهود است.
احرام که شروع می شود: «لبیک اللهم لبیک» تا طواف و سعی بین صفا و مروه، عرفات و مشعر و منی و رمی جمرات، همه اش سراسر عظمت است.
ولی به قرآن مراجعه می کنیم که شاید مسئله سعی بین صفا و مروه به عنوان یک مبداء شکوه و عظمت مطرح شده است. اگر کسی به اسرار حج آشنا نباشد و به حج برود، حج کامل انجام نداده است. ممکن است اعمالش صحیح باشد ولی مقبول حق نباشد زیرا روح شخص حج گذار به خاطر عدم آگاهی به اسرار حج تعالی پیدا نکرده است. حقیقت هر کسی را عقاید و نیات او می سازد؛ حج انسان ساز است و اگر کسی حاجی راستین نباشد، انسان واقعی نیست. حج یک واقعیتی است و صورت واقعی حج، حقیقت اوست.
برای اینکه یک حاجی، حج اش مقبول حق باشد و این تحول و تطهیر را نگه دارد چه باید بکند؟
– مهمترین نکته برای اینکه حاجی بتواند از برکات حج استفاده کند، اجتناب ازگناه است. آنچه بعد از حج نورانیت حج را از بین می برد، یکی گناه است، یکی اخلاق ناپسند و دیگری برخورد نامناسب.
در روایات آمده که اگر حاجی سه نکته را رعایت نکند از حج خودش بهره ای نمی برد: یکی گناه نکردن، دیگری با همسفران خوش رفتاری کردن و یکی هم عصبانی نشدن؛ که این سه آفتی است که نمی گذارد نورانیت حج در انسان تجلی پیدا کند.
تاثیر حج در تحکیم وحدت مسلمین ؟
وحدت کلمه مسلمین یک دستور قرآنی است و ریشه در تعهد مسلمانان به پیروی از قرآن و اسلام دارد و از آنجا که حج بزرگترین مراسم عبادی سیاسی اسلام است و نقش اساسی در سازندگی جامعه اسلامی دارد در صورتی که به طور شایسته انجام شود بیشترین نقش را در تحکیم وحدت مسلمین خواهد داشت؛ و لذا دشمنان اسلام و در رأس آنها استکبار جهانی که منافع سیاسی اقتصادی خود را در تفرقه امت اسلام می بینند، نمی خواهند حج با محتوای حقیقی خود برگزار گردد و در این باره از یکی از سیاستمداران حرفه ای نقل شده که وای بر حال مسلمین اگر معنای حج را نفهمند و وای به حال دشمنان آنان اگر معنای حج را بفهمند.
حجة الاسلام محمدی ری شهری

۴ نظر برای فلسفه قربانی کردن در روز عید قربان

Avatar

000

۲ آبان ۱۳۹۱ در ساعت ۳:۱۹ ب.ظ

عالییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی بود ممنون

Avatar

گیسو

۴ آبان ۱۳۹۱ در ساعت ۱۲:۱۱ ب.ظ

سلام واقعاااااا ازتون ممنونم ازروش تحقسقمونوشتم ایولللللللللللللللل

Avatar

گیسو

۴ آبان ۱۳۹۱ در ساعت ۱۲:۱۲ ب.ظ

تحقیق منظورم بودا

Avatar

محمدباقر عادل

۱۵ مهر ۱۳۹۲ در ساعت ۴:۵۳ ق.ظ

بسیار عالی وزیبابود

ارسال نظر

درباره‌ی این وبلاگ

این پایگاه توسط تبیان گیلان برای واحد مبلغین طراحی و راه اندازی شده است. تمام حقوق آن متعلق به مرکز تحقیقات اینترنتی تبیان گیلان و اداره کل تبلیغات اسلامی استان گیلان است..

تصاویر

دسته‌ها

بایگانی

  • admin: اشکالی ندارددوست عزیز مدیروب [...]
  • امیر: از احادیث تغذیه ای وبلاگتون استفاده و کپی کردیم.تشکر. ا [...]
  • اکبر: سلام خداقوت ایا حلما از القاب حضرت زینب هست ممنون منتظ [...]
  • admin: سلام دوست عزیز سخنان شما کاملادرست است مدیروب [...]
  • admin: علیک سلام اگرداشتم تقدم می کردم مدیر وب [...]