احادیث علما و دانشمندان

دسته: احادیث علما و دانشمندان

۹ آذر ۱۳۹۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
النَّظَرُ فی وَجهِ العالِمِ حُبّاً لَهُ عِبادَةٌ ؛
نگاه مهرآمیز بـه چهره عالم ، عبادت است .
نوادر الراوندیّ : ۱۱ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
ألا اُخبِرُکُم عَنِ الأجوَدِ الأجوَدِ ؟ اللّه‏ الأجوَدُ الأجوَدُ ، وأنا أجوَدُوُلدِ آدَمَ ، وأجوَدُکُم مِن بَعدی رَجُلٌ عُلِّمَ عِلما فنَشَرَ عِلمَهُ ، یُبعَثُ یَومَ القِیامَةِ اُمَّةً وَحدَهُ ، ورَجُلٌ جادَ بِنَفسِهِ للّه‏ عز و جل حَتّى یُقتَلَ ؛
آیا شما را از بخشنده‏ترین بخشنده خبر ندهم؟ خداوند بخشنده‏ترین بخشنده است . و من بخشنده‏ترین فرزند آدم هستم و بعد از من بخشنده‏ترین شما ، مردى است که دانش را آموزش دهد و از این راه دانش او پخش شود . او در روز قیامت به تنهایى همچون یک امّت برانگیخته مى‏گردد و نیز مردى که در راه خداوند عز و جل جانبازى کند تا کشته شود .
الترغیب والترهیب : ۱ / ۱۱۹ / ۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام صادق علیه‏السلام :
عَلَى العالِمِ إذا عَلَّمَ‏أن لا یَعنُفَ ، وإذا عُلِّمَ أن لا یَأنَفَ ؛
بر دانشمند است که هرگاه آموزش دهد ، درشتى و خشونت نکند و هرگاه کسى بخواهد به او علم آموزد ، ننگش نیاید .
تنبیه الخواطر : ۱ / ۸۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
عَلَى العالِمِ أن یَعمَلَ بِما عَلِمَ ،ثُمَّ یَطلُبَ تَعَلُّمَ ما لَم یَعلَم؛
بر دانشمند است که آنچه را مى‏داند به کار بندد و سپس در پى یاد گرفتن دانشى رود که نمى‏داند .
غرر الحکم : ۶۱۹۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
العالِمُ الّذی لایَمَلُّ مِن تَعَلُّمِ‏العِلم؛
عالم کسى است ، که از آموختن دانش خسته نشود .
غرر الحکم : ۱۳۰۳ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن قالَ : أنا عالِمٌ فَهُوَ جاهِلٌ ؛
هر که بگوید : من دانــا هستم، او شخص نادانى است .
منیه المرید : ۱۳۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
العُلَماءُ اُمَناءُ اللّه عَلى خَلقِهِ؛
عالمان، امناى خدا در میان خلق اویند .
کنز العمّال : ۲۸۶۷۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام صادق علیه‏السلام :
عُلَماءُ شیعَتِنامُرابِطونَ فی الثَّغرِ الّذی یَلی إبلیسَ وعَفاریتَهُ ، یَمنَعونَهُم عَنِ الخُروجِ عَلى ضُعَفاءِ شیعَتِنا ، وعَن أن یَتَسَلَّطَ علَیهِم إبلیسُ وشیعَتُهُ؛
علماى شیعه ما ، نگهبانان مرزى هستند که در آن سویش ابلیس و دیوهاى او قرار دارند و جلو یورش آنها به شیعیانِ ناتوان ما و تسلّط یافتن ابلیس و پیروان او بر آنان را ، مى‏گیرند .
الإحتجاج : ۱ / ۱۳ / ۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام کاظم علیه‏السلام :
لا عِلمَ إلاّ مِن عالِمٍ رَبّانِیٍّ ، ومَعرِفَهُ العالِمِ بِالعَقلِ ؛
علم، جز از عالـم ربّانى به دست نیاید (یا آن را جز از عالم ربّانى نباید فرا گرفت) و شناخت چنین عالمى به خرد است .
مستدرک الوسائل : ۱۱ / ۲۵۸ / ۱۲۹۲۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
فَضلُ العالِمِ عَلى العابِدِ بِسَبعینَ دَرَجَةً ، بَینَ کُلِّ دَرَجَتَینِ حُضْرُ الفَرَسِ سَبعینَ عاما ؛ وذلکَ أنَّ الشَّیطانَ یَضَعُ البِدعَةَ لِلنّاسِ فیُبصِرُها العالِمُ فیَنهى عَنها ، والعابِدُمُقبِلٌ عَلى عِبادَتِهِ لا یَتَوَجَّهُ لَها ولا یَعرِفُها ؛
عـالـم ، هفتاد درجـه بـر عابد برترى دارد که فاصله هر درجه از دیگرى به اندازه‏اى است که یک اسب هفتاد سال بدود . علّت این برترى آن است که شیطان در میان مردم بدعتى مى‏گذارد و دانشمند به آن پى مى‏برد و مردم را از آن نهى مى‏کند ، امّا عابد سرگرم عبادت خود است و به بدعت نه توجهى دارد و نه آن را مى‏شناسد .
روضه الواعظین : ۱۷ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
وَالّذی نَفسُ مُحَمَّدٍ بِیَدهِ ! لَعالِمٌ واحِدٌ أشَدُّ عَلى إبلیسَ مِن ألفِ عابِدٍ ؛لأِنَّ العابِدَ لِنَفسِهِ والعالِمَ لِغَیرِهِ ؛
سـوگند کـه بـه آن که جان محمّد در دست اوست ، هر آینه وجود یک عالِم براى ابلیس سخت‏تر از هزار عابد است ؛ زیرا عابد در فکر خود است و عالم در اندیشه دیگران .
کنز العمّال : ۲۸۹۰۸ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام على علیه‏السلام :
هَلَکَ خُزّانُ الأموالِ وهُم أحیاءٌ ، والعُلَماءُ باقونَ ما بَقِیَ الدَّهرُ ، أعیانُهُم مَفقودَةٌ ، وأمثالُهُم فی القُلوبِ مَوجودَةٌ ؛
مـال انـدوزان، با آن که زنـده‏اند مـرده‏اند و اهل علم ، تا دنیا هست زنده‏اند. پیکرهایشان از میان مى‏رود ، اما یادشان در دلها هست .
نهج البلاغة : الحکمة ۱۴۷ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‏السلام :
لِسائلٍ سَألَهُ عن مُعضِلَةٍ: سَلْ تَفَقُّها ، ولا تَسْأل تَعَنُّتا ؛ فإنّ الجاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبیهٌ بالعالِمِ ، وإنَّ العالِمَ المُتَعَسِّفَ (المُتَعَنِّفَ) شَبیهٌ بالجاهِلِ المُتَعَنِّتِ .
امام على علیه‏السلام- در پاسخ به مردى که از آن حضرت سؤالى مشکل آفرین پرسید- فرمودند: به قصد یاد گرفتن بپرس ، نه براى آزردن و خطا گرفتن ؛ زیرا جاهلى که درصدد آموختن باشد همانند عالم است و عالمى که در بیراهه قدم نهد همچون جاهلى است که به قصد خطا گرفتن مى‏پرسد .
نهج البلاغة : الحکمة۳۲۰ منتخب میزان الحکمة : ۲۶۰

امام صادق علیه‏السلام :
لا یَنبَغی لِمَن لم یَکُن عالِما أن یُعَدَّ سَعیدا ؛
کسى که عالم نباشد سزاوار نیست که خوشبخت شمرده شود .
تحف العقول : ۳۶۴ منتخب میزان الحکمة : ۲۷۲

امام على علیه‏السلام :
از جمله حقوق شـخـص دانشمند بر تو این است که (هر گاه در میان جمعى بود) بر همگان سلام کنى و به او نیز اختصاصا سلام گویى ، روبه‏رویش بنشینى ، در حضور او با دست و چشم و ابرو اشاره نکنى ، در مخالفت با نظر او نگویى : «فلانى چنین گفته است» . نزد او از کسى غیبت نکنى ، در مجلسش درگوشى صحبت نکنى ، جامه‏اش را نگیرى ، اگر خسته بود ، در سؤال کردن اصرار نورزى . از طول مجالسش به تنگ نیایى ؛ زیرا حکایت همنشینى با او حکایت درخت خرمایى است که انتظار مى‏کشى تا کى از آن چیزى براى تو بیفتد .
کذا فی المصدر ، و لعلّ الصحیح «تُلِحَّ» .کنزالعمّال : ۲۹۳۶۳ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام صادق علیه‏السلام :
یُـهلِکُ اللّه‏ سِـتّا بِسِتٍّ : الاُمَراءَ بـالجَورِ ، والعَربَ بالعَصَبیَّةِ ، والدَّهاقِینَ بالکِبرِ ، والتُّجّارَ بالخِیانَةِ ، وأهلَ الرُّستاقِ بالجَهلِ ، والفُقَهاءَ بالحَسَدِ ؛
خداوند شش گروه را به سبب شش خصلت نابود مى‏کند : فرمانروایان را به سبب ستمگرى ، عرب‏ها را به سبب تعصّب ، ملاّکان را به سبب کبر ، بازرگانان را به سبب خیانت ، روستاییان را به سبب نادانى و فقیهان را به سبب حسادت .
بحار الأنوار : ۷۸ / ۲۰۷ / ۶۷

امام على علیه‏السلام :
أبغَضُ العِبادِ إلى اللّه سبحانه العالِمُ المُتَجَبِّرُ ؛
منفورترین بندگان نزد خداى سبحان دانشمند زورگو است .
غرر الحکم : ۳۱۶۴ منتخب میزان الحکمة : ۷۶

امام عسکرى علیه‏السلام:
فی صِفَةِ عُلَماءِ السُّوءِ: وهُم أضَرُّ عَلى ضُعَفاءِ شیعَتِنا مِن جَیشِ یَزیدَ عَلى الحُسَینِ بنِ عَلِیٍّ علیهما السلام و أصحابهِ ، فإنَّهُم یَسلُبونَهُمُ الأرواحَ والأموالَ ، وهؤلاءِ عُلَماءُ السُّوءِ … یُدخِلونَ الشَّکَّ والشُّبهَةَ عَلى ضُعَفاءِ شیعَتِنا فیُضِلّونَهُم ؛
امام عسکرى علیه‏السلام در وصف علماى بدکردار فرمودند: زیان آنها براى شیعیان ناتوان (و آسیب‏پذیر) ما بیشتر از زیان سپاه یزید براى حسین بن على علیهماالسلام و یاران اوست ؛ زیرا آنها جان و مال ایشان را گرفتند و این علماى بدکردار … در دل شیعیان ناتوان ما شکّ و شبهه مى‏اندازند و گمراهشان مى‏کنند .
الإحتجاج : ۲ / ۵۱۲ / ۳۳۷

امام صادق علیه‏السلام :
مَلعونٌ مَلعونٌ عالِمٌ یَؤمُّ سُلطانا جائرا ، مُعینا لَهُ عَلى جَورِهِ ؛
ملعون است، ملعون است، آن عالمى که پیشواى سلطانى ستمگر باشد و او را در ستمگریش یارى دهد.
بحار الأنوار : ۷۵ /۳۸۱ /۴۵

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَنِ ازدادَ عِلما ولَم یَزدَدْ هُدىً ، لَم یَزدَدْ مِنَ اللّه إلاّ بُعدا ؛
هر که علمش فزونى گیرد و هدایتش افزون نشود ، جز بر دورى او از خدا افزوده نگردد .
تنبیه الخواطر : ۲ / ۲۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
قَصَمَ ظَهری عالِمٌ مُتَهَتِّکٌ، وجاهِلٌ مُتَنَسِّکٌ، فالجاهِلُ یَغُشُّ النّاسَ بِتَنَسُّکِهِ،والعالِمُ یُنَفِّرُهُم بِتَهَتُّکِهِ ؛
دانـشمند پـرده‏در و عابد نـادان ، پشـت مـرا شکستند؛ زیرا نادان با عبادت خود مردم را فریب مى‏دهد و دانشمند با تباهکاریهاى خود آنان را فرارى مى‏دهد .
منیه المرید : ۱۸۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام صادق علیه‏السلام :
أشَدُّ النّاسِ عَذاباعالِمٌ لا یُنتَفَعُ مِن عِلمِهِ بِشَیءٍ ؛
در میان مردمان (گنهکار) سخت‏ترین عذاب را عالمى دارد که از علم خود کمترین سودى نبرد .
بحار الأنوار : ۲ / ۳۷ / ۵۳

امام صادق علیه‏السلام :
مامِن أحَدٍ یَموتُ‏مِن المؤمنینَ أحَبَّ إلى إبلیسَ مِن مَوتِ فَقیهٍ؛
براى شیطان ، مرگ هیچ مؤمنى خوشایندتر از مرگ یک فقیه نیست.
الکافی : ۱ / ۳۸ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۵۴

امام رضا علیه‏السلام :
من علاماتِ الفِقهِ‏الحِلمُ والعِلمُ والصَّمتُ؛
از نشانه‏هاى فقاهت (و دین فهمى)، بردبارى و دانش و خاموشى است.
الاختصاص : ۲۳۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۵۴

امام على علیه‏السلام :
ألا اُخبِرُکُم بالفَقیهِ حَقِّ الفَقیهِ؟ مَن لم‏یُرَخِّصِ الناسَ فی مَعاصِی اللّه ، ولم یُقَنِّطْهُم مِن رَحمَةِ اللّه ، ولم یُؤمِنْهُم مِن مَکرِ اللّه ، ولم یَدَعِ القرآنَ رَغبَةً عَنهُ إلى ما سِواهُ ؛
آیا شما را از فقیهِ حقیقى آگاه نکنم ؟ کسى که در معاصى خدا به مردم جواز ندهد و از رحمت خدا نومیدشان نکند و از مکر و عذاب خدا آسوده خاطرشان نسازد و از قرآن ، به چیز دیگر رو نکند .
تحف العقول : ۲۰۴

امام کاظم علیه‏السلام :
فَضلُ الفَقیهِ علَى العابِدِ کَفَضلِ الشَّمسِ علَى الکواکِبِ ، ومَن لم یَتَفَقَّهْ فی دِینِهِ لم یَرضَ اللّه‏ُ لَهُ عَمَلاً ؛
برترى فقیه بر عابد ، همچون برترى خورشید است بر ستارگان و هر که در دین خود دانا نشود ، خداوند هیچ عملى از او را نپسندد .
بحار الأنوار : ۷۸ / ۳۲۱ / ۱۹
رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
فَقیهٌ واحِدٌ أشَدُّ على إبلیسَ مِن ألفِ عابِدٍ ؛
وجود یک فقیه براى ابلیس ، سخت‏تر از هزار عابد است .
بحار الأنوار : ۱ / ۱۷۷ / ۴۸

امام على علیه‏السلام فرمودند:
إذا رَأیتَ عالِما فَکُن لَهُ خادِما ؛
هر گاه دانشمندى را دیدى، به او خدمت کن .
غرر الحکم : ۴۰۲

رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَنِ استَقبَلَ العُلَماءَ فقَدِ استَقبَلَنی ، ومَن زارَ العُلَماءَ فقَد زارَنی ،ومَن جالَسَ العُلَماءَ فقَد جالَسَنی ، ومَن جالَسَنی فَکأنَّما جالَسَ رَبّی ؛
هر که به استقبال دانشمندان رود ، مرا استقبال کرده است و هرکه به دیدار دانشمندان رود ، مرا دیدار کرده است و هرکه با دانشمندان نشیند ، با من نشسته است و هر که با من نشیند ، چنان است که با پرودگار من همنشینى کرده باشد .
کنز العمّال : ۲۸۸۸۳

امام على علیه‏السلام :
مَن وَقَّرَ عالِما فقَد وَقَّرَ رَبَّهُ ؛
هر که دانشمندى را احترام نهد خدا را احترام کرده است .
غرر الحکم : ۸۷۰۴

امام على علیه‏السلام :
جالِسِ العُلَماءَ یَزدَدْ علمُکَ ، ویَحسُنْ أدبُکَ ، وتَزکُ نَفْسُکَ؛
با دانشمندان بنشین تا بر دانشت افزوده گردد ، تربیت و ادبت نیکو شود و روانت پاکیزه شود .
غرر الحکم : ۴۷۸۶ منتخب میزان الحکمة : ۱۰۶

رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم فرمودند :
لا تَجْلِسوا إلاّ عندَ کُلِّ عالِمٍ یَدْعوکُم مِن خَمْسٍ إلى خَمسٍ: مِن الشَّکِّ إلى الیَقینِ، ومِن الرِّیاءِ إلى الإخْلاصِ ، ومِن الرَّغْبَةِ إلى الرَّهبَةِ ، ومِن الکِبْرِ إلى التّواضُعِ ، ومِن الغِشِّ إلى النّصیحَةِ ؛
تنها در محضر دانشمندانى نشینید که شما را از پنج چیز به پنج چیز فرا مى‏خوانند : از دودلى به یقین ، از ریا به اخلاص ، از دنیا خواهى به دنیا گریزى ، از تکبر به‏فروتنى‏و از فریبکارى‏به خیر خواهى.
بحار الأنوار : ۷۴ / ۱۸۸ / ۱۸ منتخب میزان الحکمة : ۱۰۶

الإمامُ الکاظمُ علیه‏السلام :
عَظِّمِ العالِمَ لِعِلمِهِ‏ودَعْ مُنازَعتَهُ ، وصَغِّرِ الجاهِلَ لِجَهلِهِ ولا تَطرُدْهُ ، ولکِن قَرِّبْهُ وعَلِّمْهُ ؛
امام کاظم علیه‏السلام :
دانشمند را به خاطر دانشش احترام نه و با او ستیزه مکن و نادان را به سبب نادانیش کوچک شمار ، امّا او را از خود مران ، بلکه به خود نزدیک گردان و او را علم بیاموز .
تحف العقول : ۳۹۴ منتخب میزان الحکمة : ۳۸۴

الإمامُ الصّادقُ علیه‏السلام:
لَمّا سُئلَ عَنِ القِیامِ تَعظیما لِلرَّجُلِ: مَکروهٌ إلاّ لِرَجُلٍ فی الدِّینِ؛
امام صادق علیه‏السلام در پاسخ به پرسش درباره بلند شدن براى احترام نمودن کسى فرمودند: این کار ناپسند است، مگر براى شخصیّتى دینى .
المحاسن : ۱ / ۳۶۴ / ۷۸۶ منتخب میزان الحکمة : ۳۸۴

امام هادى(سلام الله علیه):
إنَّ العالِمَ والمُتَعَلِّمَ شَریکانِ فِى الرُّشدِ؛
دانشمند و دانشجو در هدایت شریک‏اند.
علم و حکمت: ج ۱ ص ۳۰۰ ح ۸۲۸

امام صادق(سلام الله علیه):
العُلَماءُ حُکّامٌ عَلَى المُلوکِ؛
عالمان فرمانرواى بر شهریاران هستند.
میزان الحکمة: ح ۱۴۰۳۸

امام باقر(سلام الله علیه):
إنَّ الفَقیهَ حَقَّ الفَقیهِ: الزاهِدُ فی الدنیا، الراغِبُ فی الآخِرَةِ؛
فقیه، حقیقتاً کسى است که به دنیا بى اعتنا و به آخرت مشتاق باشد.
الکافی: ج ۱، ص ۷۰، ح ۸

امام کاظم(سلام الله علیه):
قَلیلُ العَمَلِ مِن العالِمِ مَقبولٌ مُضاعَفٌ؛
عمل کم از دانشمند، قبول و دو چندان مى‏شود.
الکافی: ج ۱، ص ۱۷، ح ۱۲

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
إذا ظَهَرَتِ البِدَعُ فی اُمَّتی فَلیُظهِرِ العالِمُ عِلمَهُ ، فَمَن لَم یَفعَل فَعَلَیهِ لَعنَةُ اللَّهِ؛
هرگاه بدعت‏ها در میان امتم پدیدار شوند، بر عالم است که علم خود را آشکار سازد. هر کس چنین نکند، لعنت خدا بر او باد.
الکافی: ج ۱، ص ۵۴، ح ۲

امام باقر(سلام الله علیه):
اُغدُ عالِمًا خَیرًا؛
دانشمندى نیکو باش.
علم و حکمت: ج ۱ ص ۲۹۴ ح ۸۰۱

امام باقر(سلام الله علیه):
إنَّ الفَقیهَ حَقَّ الفَقیهِ: الزاهِدُ فی الدنیا، الراغِبُ فی الآخِرَةِ؛
فقیه، حقیقتاً کسى است که به دنیا بى اعتنا و به آخرت مشتاق باشد.
الکافی: ج ۱، ص ۷۰، ح ۸

امام کاظم(سلام الله علیه):
إِنَّ المُؤمِنینَ الفُقَهاءَ حُصونُ الإِسلامِ؛
مؤمنانِ فقیه دژهاى اسلامند.
علم و حکمت: ج ۲ ص ۵۱۶ ح ۱۴۳۷

امام باقر(سلام الله علیه):
إنَّ اللَّهَ لَمْ یَدَعِ الأرضَ بِغَیْرِ عالِمٍ.
خداوند زمین را بدون عالم نگذاشته است.
میزان الحکمة: ح ۸۶۷٫

امام صادق(سلام الله علیه):
إنَّ العُلَماءَ وَرَثَةُ الأنبِیاءِ؛
عالمان، وارثان پیامبران‏اند.
الکافی: ج ۱، ص ۳۲، ح ۲

پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
مومنی نیست که یک ساعت نزد عالمی نشیند جز آن که خدای عزوجل به سوی او ندا کند نزد حبیب من نشستی به عزت و جلالم سوگند تو را با او ساکن بهشت نمایم و باکی از این کار ندارم.
امالی صدوق صفحه ۳۷

پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
هرکس که خداوند به او علم دین عطا کرده باشد و او آن را به مردم تعلیم ندهد، پس از مرگ داوند را در حالی ملاقات می کند که بر دهانش لجام آهنین زده باشند.
بحارالانوار جلد ۲ صفحه ۶۸

امام صادق (علیه‏السلام) فرمودند:
اِنَّ الشَّیْطانَ لَیَطْمَعُ فى عالِمٍ بِغَیْرِ اَدَبٍ اَکْثَرُ مِنْ طَمَعِهِ فى عالِمٍ بِاَدَبٍ ، فَتَاَدَّبوا وَ اِلاّ فَاَنْتُمْ اَعرابٌ ؛
شیطان ، در عالِمِ بى‏بهره از ادب بیشتر طمع مى‏کند تا عالِمِ برخوردار از ادب . پس ادب داشته باشید وگرنه شما، بیابانى (فاقد تمدّن) هستید.

کنز العمّال ، ح ۴۵۴۰۹

امام على (علیه‏السلام) فرمودند:
عَلَیکَ بِمُداراةِ النّاسِ وَ اِکْرامِ الْعُلَماءِ وَ الصَّفْحِ عَنْ زَلاّتِ الاِْخْوانِ فَقَدْ اَدَّبَکَ سَیِّدُ الاَْوَّلینَ وَ الآْخِرینَ بِقَولِهِ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله : اُعْفُ عَمَّنْ ظَـلَمَکَ وَ صِلْ مَنْ قَطَعَکَ وَ اَعْطِ مَنْ حَرَمَکَ ؛
تو را سفارش مى‏کنم به مداراى با مردم و احترام به علما و گذشت از لغزش برادران (دینى)؛ چرا که سرور اولین و آخرین، تو را چنین ادب آموخته و فرموده است : «گذشت کن از کسى که به تو ظلم کرده ، رابطه برقرار کن با کسى که با تو قطع رابطه کرده و عطا کن به کسى که از تو دریغ نموده است».
اعلام الدین، ص ۹۶

رسول اکرم (صلى الله علیه و آله وسلم) فرمودند :
اَلْعَدْلُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى الاُْمَراءِ اَحْسَنُ، وَ السَّخاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى الاَْغْنیاءِ اَحْسَنُ، اَلْوَرَعُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى الْعُلَماءِ اَحْسَنُ، اَلصَّبْرُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى الْفُقَراءِ اَحْسَنُ، اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى الشَّبابِ اَحْسَنُ، اَلْحَیاءُ حَسَنٌ وَلکِنْ فِى النِّساءِ اَحْسَنُ؛
عدالت نیکو است اما از دولتمردان نیکوتر، سخاوت نیکو است اما از ثروتمندان نیکوتر؛ تقوا نیکو است اما از علما نیکوتر؛ صبر نیکو است اما از فقرا نیکوتر، توبه نیکو است اما از جوانان نیکوتر و حیا نیکو است اما از زنان نیکوتر.
(نهج الفصاحه، ح ۲۰۰۶)

رسول اکرم (صلى الله علیه و آله وسلم) فرمودند :
یا عَلىُّ إذا لَم یَکُنِ العالِمُ تَقیّا تائِبا زَلَّت مَوعِظَتُهُ عَن قُلُوبِ النّاسِ کَما تَزِلُّ القَطرَةُ عَن بَیضَةِ النَّعامَةِ وَالصَّفا؛
یا على هرگاه عالِم با تقوا و توبه کار نباشد، موعظه اش از دل مردم مى لغزد همچنان که قطره آب از روى تخم شتر مرغ و سنگ صاف مى لغزد.
(میراث حدیث، ج۲، ص۲۹، ح۸۱)

امام محمدباقر (علیه السلام) فرمودند:
عالِمٌ یُنتَفَعُ بِعِلمِهِ اَفضَلُ مِن سَبعینَ اَلفٍ عابِدٍ؛
دانشمندی که از علمش سود برند، از هفتاد هزار عابد بهتر است .
بحارالانوار، ج۷۵، ص۱۷۳

امام على(علیه السلام) فرمودند:
ألا اُخبِرُکُم بالفَقیهِ حَقِّ الفَقیهِ؟ مَن لم‏یُرَخِّصِ الناسَ فی مَعاصِی اللّه ، ولم یُقَنِّطْهُم مِن رَحمَةِ اللّه ، ولم یُؤمِنْهُم مِن مَکرِ اللّه ، ولم یَدَعِ القرآنَ رَغبَةً عَنهُ إلى ما سِواهُ؛
آیا شما را از فقیهِ حقیقى آگاه نکنم؟ کسى که در معاصى خدا به مردم جواز ندهد و از رحمت خدا نومیدشان نکند و از مکر و عذاب خدا آسوده خاطرشان نسازد و از قرآن ، به چیز دیگر رو نکند .
(تحف العقول، ص ۲۰۴)

پیامبر اکرم(صلى الله علیه و آله وسلم) فرمودند:
اَلا اِنَّ شَرَّ الشَّرِّ شِرارُ العُلَماءِ وَ اِنَّ خَیرَ الخَیرِ خیارُ العُلَماءِ؛
بدانید که بدترین بدها، علماى بدند و بهترین خوبان علماى خوبند.
(منیة المرید، ص ۱۳۷)

رسول اکرم(صلى الله علیه و آله وسلم) فرمودند:
یا عَلىُّ وَلِلعالِمِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: صِدقُ الکَلِمِ وَاجتِنابُ الحَرامِ وَأَن یَتَواضَعَ لِلنّاسِ کُلِّهِم؛
یا على دانشمند سه نشانه دارد: راستگویى، حرام گریزى و فروتنى در برابر همه مردم.
التوحید، ص ۱۲۷

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
زِلَّةُ العالِمِ کَانکِسارِ السَّفینَةِ ، تَغرَقُ وَ تُغَرِّقُ مَعَها غَیرَها ؛
لغزش عالم ، مانند شکستن کشتى است : خود غرق مى‏شود و با خود ، دیگران را غرق مى‏کند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۵۴۷۴

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
خَیرُ مَن شاوَرتَ ذَوُو النُّهى وَ العِلمِ ، وَ اُولُوا التَّجارِبِ وَ الحَزمِ ؛
بهترینِ کسان براى مشورت، خردمندان و عالمان و دارندگان تجربه و دور اندیشان‏اند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۹۹۰

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
جالِسِ العُلَماءَ تَزدَد عِلما ؛
با دانشمندان همنشین باش تا دانشت افزون شود .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۷۲۱

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
إذا رَأیتَ عالِما فَکُن لَهُ خادِما ؛
هرگاه دانشمندى دیدى ، به او خدمت کن .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۰۴۴

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اَلعالِمُ مَن لا یَشبَعُ مِنَ العِلمِ وَ لا یَتَشَبَّعُ بِهِ ؛
دانشمند، کسى است که از دانش، سیرى نپذیرد و به سیرى از آن نیز وانمود نکند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۱۷۴۰

امام على علیه‏السلام :
عُقولُ الفُضَلاءِ فی أطرافِ أقلامِها ؛
خردهاى دانشمندان ، در نوک قلم‏هاى آنهاست .
غرر الحکم : ۶۳۳۹

عن النبى -صلى الله علیه وآله -:
قال : یا على ! خمسة تنور القلب : کثرة قرائة قل هو الله احد و قلة الکلام و مجالسة العلماء والصلاة فى اللیل و المشى ء الى المساجد؛
یا على ! پنج چیز دل را نورانى مى کند: کثرت تلاوت سوره ((قل هو الله احد))،کم گویى ، مجالست با علما، نماز شب و گام برداشتن به سوى مسجد.
(المواعظ العددیه ، ص ‍ ۲۵۸).

عن على – علیه السلام – قال :
مروة الحضر قراءة القران و مجالسة العلماء و النظر فى الفقه و المحافظة على الصلاة فى الجماعات ؛
از حضرت علی(علیه السلام ) نقل شده که فرمودند: جوانمردى در حضور در وطن ، قرآن خواندن ، هم نشینى با علماء، و نگریستن در احکام دین ، و مواظبت بر نماز خواندن در جماعتهاست .
(بحارالانوار، ج ۸۸، ص ۱۰)

قال الصادق – علیه السلام -:
الصلاة خلف العالم بالف رکعة ؛
نماز در پشت سر یک عالم برابر هزار رکعت است .
(بحارالانوار، ج ۸۸، ص ۵)

قال رسول الله – صلى الله علیه وآله – :
من صلى خلف عالم فکانما صلى خلف رسول الله ؛
کسى که پشت سر عالم نماز به جا آورد، مانند کسى است که پشت سر پیامبر خدا نماز خوانده است .
(بحارالانوار، ج ۸۸، ص ۱۱۹)

قال رسول الله – صلى الله علیه وآله -:
من اجاب المؤ ذن و اجاب العلماء کان یوم القیامة تحت لوائى و یکون فى الجنة فى جوارى و له عند الله ثواب ستین شهیدا؛
هرکس به موذن و دانشمند روى آورد روز قیامت در زیر پرچم من و در بهشت همسایه من خواهد بود و براى او در نزد خدا ثواب شصت شهید است .
(بحارالانوار، ج ۸۴، ص ۱۵۴)

امام صادق علیه‏السلام :
إنّ العالِمَ إذا لم‏یَعمَلْ بعِلمِهِ زَلَّت مَوعِظَتُهُ عنِ القُلوبِ کَما یَزِلُّ المَطَرُ عنِ الصَّفا ؛
عالِم هرگاه به علم خود عمل نکند ، پند او از دل‏ها فرو غلتَد ، آن‏گونه که باران از روى تخته سنگ فرو مى‏غلتد .
منیه المرید : ۱۴۶

امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
کن عالما او متعلما او احب اهل العلم و لا تکن راعبا فتهلک ببعضهم؛
یا دانشمند باش یا دانشجوی یا دوست دار دانشمندان و دشمن علم و اهل آن مباش که به سبب آن هلاک می شوی.
اصول کافی، ج ۱، ص ۳۴٫

امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
عالم ینتفع بعلمه افضل من سبعین الف عابد؛
دانشمندی که از دانش او بهره ببرند، ار هفتاد هزار عابد برتر است.
اصول کافی، ج ۱، ص ۳۳٫

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
إنّ فی جَهنَّمَ رَحاءً مِن حَدیدٍ تُطحَنُ بها رُؤوسُ القُرّاءِ ، والعُلَماءِ الُمجرمینَ؛
در دوزخ آسیابى آهنى است ، که با آن سرهاى قاریان و عالمان گنهکار آرد مى‏شود .
جامع الأخبار : ۱۳۰ / ۲۵۴ منتخب میزان الحکمة : ۴۶۰

امام محمد باقر (علیه السلام)فرمودند:
هر که‌ علم‌ و دانش‌ را جوید براى‌ آنکه‌ به‌ علما فخر فروشى‌ کند ، یا با سفهابستیزد ، و یا مردم‌ را متوجه‌ خود نماید ، باید آتش‌ را جاى‌ نشستن‌ خود گیرد .
بحارالانوار ، دار احیاء الترا العربى‌ ، ۲ ، ص‌ ۳۸

امام مهدی(علیه السلام) فرمودند:
در رویدادهای دینی به راویان احادیث ما رجوع کنید زیرا آن‌ها حجت من بر شما و من حجت خدا بر آنانم.
(کمال‌الدین۲/۴۵۴)

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
وزن حبر العلماء بدم الشّهداء فرجح؛
مرکب دانشوران را با خون شهیدان هم سنگ کردند اولى سنگین تر بود.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
نوم العالم أفضل من عباده العابد؛
خواب دانشمند از عبادت عابد بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
مثل العالم الّذی یعلّم النّاس الخیر و ینسی نفسه کمثل السّراج یضی ء للنّاس و یحرق نفسه؛
حکایت دانشمندى که مردم را تعلیم دهد و خویشتن را فراموش کند چون چراغ است که مردم را روشن کند و خویش را بسوزاند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما أتى اللَّه عالما علما إلّا أخذ علیه المیثاق أن لا یکتمه؛
خدا به عالمى علم نداده مگر آنکه از او پیمان گرفته که علم خویش را نهان ندارد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لا یشبع عالم من علمه حتّى یکون منتهاه الجنّه؛
عالم از علم خویش سیر نگردد تا سرانجام به بهشت رسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لیس منّی إلا عالم أو متعلّم؛
هیچ کس از من نیست به جز دانشمند یا دانش آموز.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کلّ صاحب علم غرثان إلى علم؛
هر دانشمندى گرسنه علم دیگر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فقیه واحد أشدّ على الشّیطان من ألف عاب؛
تحمل یک فقیه براى شیطان از هزار عابد سخت تر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فضل العالم على العابد سبعین درجه ما بین کلّ درجتین کما بین السّماء و الأرض؛
فضیلت عالم بر عابد هفتاد درجه است که فاصله هر دو درجه چون فاصله زمین و آسمان است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فضل العالم على العابد کفضل القمر لیله البدر على سائر الکواکب؛
فضیلت عالم بر عابد چون فضیلت ماه دو هفته بر سایر ستارگان است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فضل العالم على العابد کفضلی على أدناکم إنّ اللَّه عزّ و جلّ و ملائکته و أهل السّموات و الأرضین حتّى النّمله فی جحرها و حتّى الحوت لیصلّون على معلّم النّاس الخیر؛
فضیلت عالم بر عابد چون فضیلت من بر پست ترین شماست، خداى عز و جل و فرشتگان او و اهل آسمانها و زمین ها حتى مورچه در سوراخ و حتى ماهى کسى را که نیکى به مردم آموزد، دعا می کنند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العدل حسن و لکن فی الامراء أحسن، السّخاء حسن و لکن فی الأغنیاء أحسن، الورع حسن و لکن فی العلماء أحسن، الصّبر حسن و لکن فی الفقراء أحسن، التّوبه حسن و لکن فی الشّباب أحسن، الحیاء حسن و لکن فی النّساء أحسن؛
عدالت نیک است ولى از زمامداران نیکوتر است، سخاوت نیک است ولى از اغنیا نیکوتر است، تقوى نیک است ولى از علما نیکوتر است صبر نیک است ولى از فقرا نیکوتر است. توبه نیک است ولى از جوانان نیکوتر است شرم نیک است ولى از زنان نیکوتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العالم إذا أراد بعلمه وجه اللَّه تعالى هابه کلّ شی ء و إذا أراد أن یکثر به الکنوز هاب من کلّ شی ء؛
عالم اگر از علم خویش رضاى خدا خواهد همه چیز از او بترسد و اگر خواهد به وسیله آن گنجها بیندوزد از همه چیز بترسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
عالم ینتفع بعلمه خیر من ألف عابد؛
دانشمندى که از علم او سود برند، از هزار عابد بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
صنفان من النّاس إذا صلحا صلح النّاس و إذا فسدا فسد النّاس العلماء و الامراء؛
دو گروه از مردمند که اگر صالح بودند مردم به صلاح آیند و اگر فاسد بودند به فساد گرایند، دانشوران و زمامداران.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
رکعتان من عالم أفضل من سبعین رکعه من غیر عالم؛
دو رکعت نماز دانشمند بهتر از هفتاد رکعت غیر دانشمند است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الدّاعی و المؤمّن فی الأجر شریکان و القاری و المستمع فی الأجر شریکان و العالم و المتعلّم فی الأجر شریکان؛
آنکه دعا میکند و آنکه آمین گوید در پاداش شریکند و قارى و مستمع در پاداش شریکند و دانشمند و دانش آموز در پاداش شریکند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیار أمّتی علماؤها و خیار علمائها حلماؤها؛
بهترین امت من دانشمندانند و بهترین دانشمندان امت من بردبارانند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
جالسوا الکبراء و سائلوا العلماء و خالطوا الحکماء؛
با بزرگان مجالست کنید و از دانشمندان بپرسید و با حکیمان آمیزش کنید.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاث من الإیمان: الإنفاق من الإقتار و بذل السّلام للعالم و الإنصاف من نفسک؛
سه چیز از لوازم ایمان است: بخشش به هنگام تنگدستى و سلام به دانشمند و رعایت انصاف بر ضرر خویش.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاثه لا یستخفّ بحقّهم إلّا منافق ذو الشّیبه فی الإسلام و ذو العلم و إمام مقسط؛
سه کسند که هر که تحقیرشان کند منافق است آن که مویش در اسلام سپید شده باشد و دانشمند و پیشواى دادگستر.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تواضعوا لمن تعلّمون منه و تواضعوا لمن تعلّمونه و لا تکونوا جبابره العلماء؛
با استاد و با شاگرد خود تواضع کنید و دانشمندان سرکش مباشید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
بین العالم و العابد سبعون درجه؛
میان عالم و عابد هفتاد درجه است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ مثل العلماء فی الأرض کمثل النّجوم فی السّماء یهتدى بها فی ظلمات البرّ و البحر، فإذا انطمست النّجوم أوشک أن تضلّ الهداه؛
دانشمندان در زمین مانند ستارگان آسمانند که در ظلمات خشگى و دریا به کمک آن راه جویند و همین که ستارگان نهان شدند ممکن است ره یافتگان نیز گمراه شوند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ لکلّ شی ء دعامه و دعامه هذا الدّین الفقه و لفقیه واحد أشدّ على الشّیطان من ألف عابد؛
هر چیزى اساسى دارد و اساس این دین دانش است و یک دانشمند براى شیطان از هزار عابد بدتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالى یعافی الامّیّین یوم القیامه مالا یعافی العلماء؛
خداوند روز رستاخیز بر بی سوادان چیزهائى را مى بخشد که بر دانشمندان نمی بخشد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ الفتنه تجی ء فتنسف العباد نسفا و ینجو العالم منها بعلمه؛
فتنه بیاید و بندگان را مغلوب کند و دانشمند به کمک دانش خود از آن رهائى یابد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ العلماء هم ورثه الأنبیاء ورثوا العلم فمن أخذه أخذ بحظّ وافر؛
دانشمندان وارث پیامبرانند و دانش را از آن ها میراث برده اند هر کس دانش فرا گیرد سهم فراوان از میراث پیامبران گرفته است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ الصّفا الزّلّال الّذی لا تثبت علیه أقدام العلماء الطّمع.
طمع سنگ لغزانى است که پاى دانشمندان بر آن استوار نمی ماند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ أشدّ النّاس عذابا یوم القیمه عالم لم ینفعه اللَّه بعلمه؛
به روز رستاخیز عذاب دانشمندى که خداوند او را از دانشش منتفع نکرده از همه مردم سخت تر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أکرموا العلماء فإنّهم ورثه الأنبیاء فمن أکرمهم فقد أکرم اللَّه و رسوله؛
دانشمندان را گرامى دارید که آنها وارثان پیغمبرانند و هر که آنها را عزیز دارد خدا و پیغمبر را عزیز داشته است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أعلم النّاس من جمع علم النّاس إلى علمه؛
دانشمندتر از همه مردم کسى است که دانش دیگران را به دانش خود بیفزاید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أشدّ النّاس عذابا یوم القیامه عالم لم ینفعه علمه؛
روز رستاخیز عذاب دانشمندى که از دانش خود بهره نمى برد از همه مردم سخت تر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ارحموا عزیزا ذلّ و غنیّا افتقر و عالما ضاع بین جهّال؛
بر سه کس رحم کنید، عزیزى که خوار شده و ثروتمندى که فقیر گشته و دانشمندى که میان جاهلان گمنام مانده.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا علم العالم فلم یعمل کان کالمصباح یضی ء للنّاس و یحرق نفسه؛
دانشمندى که بداند و بکار نبندد، مانند چراغ است که مردم را روشن کند و خود را بسوزد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا أراد اللَّه بقوم خیرا ولّى علیهم حلماءهم و قضى بینهم علمائهم و جعل المال فی سمحائهم و إذا أراد بقوم شرّا ولّى علیهم سفهائهم و قضى بینهم جهّالهم و جعل المال فی بخلائهم؛
وقتى خداوند براى قومى نیکى خواهد خردمندانشان را بر آنها فرمانروا سازد و دانشمندانشان میان آنها قضاوت کند و مال را به دست بخشندگان دهد و وقتى براى قومى بدى خواهد سفیهانشان را بر آنها فرمانروا سازد و نادانان میان آنها قضاوت کنند و مال را به دست بخیلانشان دهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا اجتمع العالم و العابد على الصّراط قیل للعابد أدخل الجنّه و تنعّم بعبادتک و قیل للعالم قف هنا فاشفع لمن أحببت فإنّک لا تشفع لأحد إلّا شفّعت فقام مقام الأنبیاء؛
وقتى عالم و عابد بر صراط اجتماع کنند به عابد گویند به بهشت درآى و از عبادت خویش بهرمند شو و به عالم گویند اینجا بایست و براى هر که می خواهى شفاعت کن زیرا هر که را شفاعت کنى شفاعت تو پذیرفته خواهد شد آنگاه عالم در صف پیامبران می ایستد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أحذروا زلّه العالم فإنّ زلّته تکبکبه فی النّار؛
از لغزش عالم بپرهیزید که لغزش او در آتش نگون سارش خواهد کرد.
نهج الفصاحه

امام هادی(علیه السلام) می‌فرمایند:
علمای پیروان ما که به دوستداران و پیروان ناتوان ما رسیدگی کنند، روز قیامت در حالی وارد می شوند که از تاج‌های آنها نور‌افشانی می‌شود.
(بحارالانوار/۲/۷)

قالَ الإمامُ الْحَسَنُ الْمُجتبی – عَلَیْهِ السَّلام – :
مَنْ أکْثَرَ مُجالِسَة الْعُلَماءِ أطْلَقَ عِقالَ لِسانِهِ، وَ فَتَقَ مَراتِقَ ذِهْنِهِ، وَ سَرَّ ما وَجَدَ مِنَ الزِّیادَةِ فی نَفْسِهِ، وَکانَتْ لَهُ وَلایَةٌ لِما یَعْلَمُ، وَ إفادَةٌ لِما تَعَلَّمَ؛
امام حسن مجتبی – علیه السلام – فرمودند:
هر که با علماء بسیار مجالست نماید، سخنش و بیانش در بیان حقایق آزاد و روشن خواهد شد، و ذهن و اندیشه اش باز و توسعه می یابد و بر معلوماتش افزوده می گردد و به سادگی می تواند دیگران را هدایت نماید.
احقاق الحقّ، ج ۱۱، ص ۲۳۸

قالَ الاْمامُ علی – علیه السلام – :
إنَّ الْعالِمَ الْکاتِمَ عِلْمَهُ یُبْعَثُ أنْتَنَ أهْلِ الْقِیامَةِ، تَلْعَنُهُ کُلُّ دابَّة مِنْ دَوابِّ الاْرْضِ الصِّغارِ ؛
امام علی – علیه السلام – فرمودند:
آن عالم و دانشمندی که علم خود را ـ در بیان حقایق ـ برای دیگران کتمان کند، روز قیامت با بدترین بوها محشور می شود و مورد نفرت و نفرین تمام موجودات قرار می گیرد.
وسائل الشّیعة، ج ۱۶، ص ۲۷۰، ح ۲۱۵۳۹

امام علی – علیه السلام – فرمودند:
یک ساعت در محضر علماء نشستن ـ که انسان را به مبدأ و معاد آشنا سازند ـ از هزار سال عبادت نزد خداوند محبوب تر خواهد بود. توجّه و نگاه به عالِم از إعتکاف و یک سال عبادت ـ مستحبّی ـ در خانه خدا بهتر است. زیارت و دیدار علماء، نزد خداوند از هفتاد مرتبه طواف اطراف کعبه محبوب تر خواهد بود، و نیز افضل از هفتاد حجّ و عمره قبول شده می باشد. همچنین خداوند او را هفتاد مرحله ترفیعِ درجه می دهد و رحمت و برکت خود را بر او نازل می گرداند، و ملائکه شهادت می دهند به این که او اهل بهشت است.
بحارالأنوار، ج ۱، ص ۲۰۵، ح ۳۳

قال رَسُولُ اللّهِ – صلی الله علیه وآله – :
اَلْعالِمُ بَیْنَ الْجُهّالِ کَالْحَی بَیْنَ الاْمْواتِ، وَ إنَّ طالِبَ الْعِلْمِ یَسْتَغْفِرُلَهُ کُلُّ شَیء حَتّی حیتانِ الْبَحْرِ، وَ هَوامُّهُ، وَ سُباعُ الْبَرِّ وَ أنْعامُهُ، فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ، فَإنّهُ السَّبَبُ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، وَ إنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ فَریضَةٌ عَلی کُلِ مُسْلِم؛
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند:
دانشمندی که بین گروهی نادان قرار گیرد همانند انسان زنده ای است بین مردگان، و کسی که در حال تحصیل علم باشد تمام موجودات برایش طلب مغفرت و آمرزش می کنند، پس علم را فرا گیرید چون علم وسیله قرب و نزدیکی شما به خداوند است، و فراگیری علم، بر هر فرد مسلمانی فریضه است.
بحارالأنوار، ج ۱، ص ۱۷۲، ح ۲۵

امام صادق (علیه السلام ) می فرمایند:
الصلاة خلف العالم بالف رکعة؛
نماز در پشت سر یک عالم برابر هزار رکعت است .
( بحار الانوار، ج ,۸۸ ص ۵ )

قال رسول اللّه ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ :
النّظر الی العالم عبادة، و النّظر الی الامام المقسط عبادة، و النّظر الی الوالدین برأفة و رحمة عبادة، و النّظر الی أخ تَوَدُه فی اللّه عزّوجّل عبادةَ؛
نگریستن به دانشمند عبادت است، نگریستن به پیشوای دادگر عبادت است، نگاه دلسوزانه و مهرآمیز به پدر و مادر عبادت است و نگریستن به برادری که برای خدای عزوجل دوستش داری عبادت است.
أمالی الطوسّی: ۴۵۴ / ۱۰۱۵٫

امام جعفر صادق (علیه السلام) :
اذا أراد الله بعبد خیرا فقهه فی الدین؛
چون خدا خیر بنده ای خواهد، او را در دین دانشمند کند .
اصول کافی ، ج ۱ ، ص ۳۹

حضرت رسوا اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
زمانى بر امّت من خواهد آمد که مردم از علماء گریزان شوند، همان طورى که گوسفند از گرگ گریزان است، خداوند چنین جامعه‌اى را به سه نوع عذاب مبتلا مى‌گرداند: ۱ ـ برکت و رحمت خود را از اموال ایشان برمى‌دارد. ۲ ـ حکمفرمائى ظالم و بى مروّت را بر آن ها مسلّط مى‌گرداند. ۳ ـ هنگام مرگ و جان دادن، بى‌ایمان از این دنیا خواهند رفت.
مستدرک الوسائل: ج ۱۱، ص ۳۷۶، ح ۱۳۳۰۱

امام صادق علیه‏السلام می فرمایند:
مردم هر شهرى به سه چیز نیازمندند که در امور دنیا و آخرت خود به آنها رجوع کنند و اگر آن سه را نداشته باشند گرفتار سرگردانى مى‏شوند: دین‏شناسِ داناىِ پرهیزکار، حاکم نیکوکارى که مردم از او اطاعت کنند و پزشک داناى مورد اعتماد.
تحف العقول، ص ۳۲۱٫

پیامبراکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله وسلم می فرمایند:
صِنْفانِ مِنْ اُمَّتى اِذا صَلُحا صَلُحَتْ اُمَّتى وَ اِذا فَسَدا، فَسَدَتْ اُمَّتى، قیلَ یا رَسولَ اللّه‏ِ وَ مَنْ هُما؟ قالَ: اَ لْـفُقَهاءُ وَ الاُْمَراءُ؛
دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏شوند. عرض شد اى رسول خدا آن دو گروه کدامند؟ فرمودند: عالمان و حاکمان.
خصال، ص ۳۷٫
امام صادق علیه‏السلام می فرمایند:
لَنْ تَبْقَى الاَرْضُ اِلاّ وَ فیها عالِمٌ یَعْرِفُ الْحَقَّ مِنَ الباطِلِ؛
هرگز زمین باقى نمى‏ماند مگر آن که در آن دانشمندى وجود دارد که حق را از باطل مى‏شناسد.
محاسن، ج ۱، ص ۲۳۴

رسول اکرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله و سلم می فرمایند:
اِنَّ شَرَّ النّاسِ عِنْدَ اللّه‏ِ تَعالى یَوْمَ القیامَةِ عالِمٌ لا یَنْتَفِعُ بِعِلْمِهِ؛
بدترین مردم نزد خداوند در روز قیامت عالمى است که از علم خود بهره نگیرد.
امالى، الطوسى، ص ۵۲۷٫

پیامبراکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :
اَ لْمُفْتونَ سادَةُ الْعُلَماءِ وَ الْفُقَهاءُ قادَةٌ اُخِذَ عَلَیْهِمْ اَداءُ مَواثیقِ الْعِلْمِ وَ الْجُلوسُ اِلَیْهِمْ بَرَکَةٌ وَ النَّظَرُ اِلَیْهِم نورٌ؛
فتوا دهندگان بزرگانِ دانشمندان‏اند و فقیهان پیشوایانى که از آنان بر اداى پیمان علم تعهد گرفته شده است، نشستن نزد آنان برکت است و نگاه به آنان روشنى است.
تاریخ بغداد، ج ۴، ص ۱۵۹

امام باقر علیه ‏السلام می فرمایند:
اَلْحِلْمُ لِباسُ الْعالِمِ فَلا تَعْرَیَنَّ مِنْهُ؛
بردبارى لباس عالم است، پس تو خود را از آن عریان مدار.
کافى، ج ۸، ص ۵۵ .

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :
آفت دین سه چیز است : دانای بدکار، پیشوای ستم کار و مجتهد نادان.
(نهج الفصاحه ، ح ۴)

امام صادق علیه السلام فرمودند :
مردم به سه دسته شوند : دانشمند و دانشجو و خاشاک روى آب ، ما دانشمندانیم و شیعیان ما دانشجویان و مردم دیگر خاشاک روى آب.
اصول کافى جلد ۱ ص ۴۱

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
با دانشمندان هم نشین شو تا نیکبخت شوى.
غررالحکم ، باب همنشینی

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
کسى مانند نادانان ، به دشمنى دانشمندان بر نخواسته است.
غررالحکم ، باب جهل

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
جاهل ، درستى نظر و اندیشه ‏اش همانند لغزش عالم و داناست.
غررالحکم ، باب جهل

پیامبراکرم صلى‏لله‏ علیه ‏و ‏آله و سلم می فرمایند:
اَلا اِنَّ شَرَّ الشَّرِّ شِرارُ الْعُلَماءِ وَ اِنَّ خَیْرَ الخَیْرِ خیارُ الْعُلَماءِ؛
بدانید که بدترین بدها، علماى بدند و بهترین خوبان علماى خوبند.
منیة المرید، ص ۱۳۷٫

امام صادق علیه ‏السلام می فرمایند:
لا یَنْبَغى لِمَنْ لا یَتَّقى مَلامَةَ الْعُلَماءِ وَ ذَمِّهِمْ اَنْ یُرْجى لَهُ خَیْرُ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ؛
کسى که از سرزنش و نکوهش علما پروا نمى‏کند، نمى‏توان به خیر دنیا و آخرت او امید داشت.
تحف العقول، ص ۳۶۴ .

امام علی (علیه السلام):
لَولا… ما اَخَذَ اللّه‏ُ عَلَى الْعُلَماءِ اَلاّ یُقارّوا عَلى کِظَّةِ ظالِمٍ وَ لا سَغَبِ مَظْلومٍ لاََلْقَیْتُ حَبْلَها عَلى غارِبـِها؛
اگر خداوند از علما پیمان نگرفته بود که با پرخورى ظالم و گرسنگى مظلوم آرام نگیرند، زمام خلافت را به حال خود رها مى‏کردم.
نهج البلاغه، از خطبه ۳٫

امام علی (علیه السلام):
زَلَّةُ الْعالِمِ کَانْکِسارِ السَّفینَةِ تَغْرَقُ و تُغْرِقُ مَعَها غَیْرَها؛
لغزش عالم، مانند شکستن کشتى است. خود، غرق مى‏شود و دیگران را هم با خود غرق مى‏کند.
غرر الحکم ، ح ۵۴۷۴٫

پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله):
ما مِنْ عالِمٍ اَو مُتَعَلِّمٍ یَمُرُّ بِقَرْیَةٍ مِنْ قُرَى الْمُسْلِمینَ اَو بَلْدَةٍ مِنْ بِلادِ الْمُسْلِمینَ وَ لَمْ یَاْکُلْ مِنْ طَعامِهِمْ وَ لَمْ یَشْرَبْ مِنْ شَرابِهِمْ وَ دَخَلَ مِنْ جانِبٍ وَ خَرَجَ مِنْ جانِبٍ اِلاّ رَفَعَ اللّه‏ُ تَعالى عَذابَ قُبورِهِمْ اَرْبَعینَ یَوْما؛
هیچ دانشمند و یا دانش‏اندوزى از روستایى از روستاها و یا شهرى از شهرهاى مسلمانان نمى‏گذرد و از خوراک آنان نمى‏خورد و از نوشیدنى آنان نمى‏نوشد و از یک طرف وارد نمى‏شود و از طرف دیگر خارج نمى‏گردد، جز آنکه خداى متعال عذاب قبرهایشان را تا چهل روز بر مى‏دارد.
جامع الأخبار ، ص ۵۰۷، ح ۱۴۰۵٫

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله):
لا تَجْلِسوا مَعَ کُلِّ عالِمٍ، اِلاّ عالِماً یَدْعوکُمْ مِنْ الخَمْسِ اِلى الْخَمْسِ : مِنَ الشَّکِّ اِلَى الْیَقینِ، وَ مِنَ الْعَداوَةِ اِلَى النَّصیحَةِ وَ مِنَ الْکِبْرِ اِلَى التَّواضُعِ وَ مِنَ الرّیاءِ اِلَى الاِْخْلاصِ وَ مِنَ الرَّغْبَةِ اِلَى الزُّهْدِ؛
با هر عالمى ننشینید، مگر عالمى که شما را از پنج چیز به پنج چیز دعوت کند: از شکّ به یقین، از دشمنى به خیرخواهى، از تکبّر به تواضع، از ریا به اخلاص و از علاقه به دنیا به بى‏اعتنایى به آن.
تاریخ بغداد ، ج ۵، ص ۷۰، ح ۲۴۲۱٫

امام علی (علیه السلام):
… زَلَّةُ الْعالِمِ کَانْکِسارِ السَّفینَةِ تَغْرَقُ و تُغْرِقُ مَعَها غَیْرَها؛
لغزش عالم، مانند شکستن کشتى است. خود، غرق مى‏شود و دیگران را هم با خود غرق مى‏کند.
غرر الحکم ، ح ۵۴۷۴٫

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله):
لا تَجْلِسوا مَعَ کُلِّ عالِمٍ، اِلاّ عالِماً یَدْعوکُمْ مِنْ الخَمْسِ اِلى الْخَمْسِ : مِنَ الشَّکِّ اِلَى الْیَقینِ، وَ مِنَ الْعَداوَةِ اِلَى النَّصیحَةِ وَ مِنَ الْکِبْرِ اِلَى التَّواضُعِ وَ مِنَ الرّیاءِ اِلَى الاِْخْلاصِ وَ مِنَ الرَّغْبَةِ اِلَى الزُّهْدِ؛
با هر عالمى ننشینید، مگر عالمى که شما را از پنج چیز به پنج چیز دعوت کند: از شکّ به یقین، از دشمنى به خیرخواهى، از تکبّر به تواضع، از ریا به اخلاص و از علاقه به دنیا به بى‏اعتنایى به آن.
تاریخ بغداد ، ج ۵، ص ۷۰، ح ۲۴۲۱٫

امام علی (علیه السلام):
جالِسِ الْعُلَماءَ یَزْدَدْ عِلْمُکَ وَ یَحْسُنْ اَدَبُکَ وَ تَزْکُ نَفْسُکَ؛
با علما هم‏نشین باش، تا علمت زیاد و ادبت نیکو و جانت پاک گردد.
غرر الحکم ، ح ۴۷۸۶٫

امام رضا (علیه السلام):
رَحِمَ اللّه‏ُ عَبْدا اَحیا اَمْرَنا … یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده‏اى را که امر ما را زنده کند. دانش‏هاى ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم زیبایى‏هاى سخنان ما را مى‏دانستند، از ما پیروى مى‏کردند.
معانى الأخبار ، ص ۱۸۰، ح ۱٫

امام سجاد (علیه السلام):
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فى طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِ اللُّجَجِ اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَوحى اِلى دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدى اِلَىَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدى اِلَىَّ التَّقىُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم مى‏دانستند که در جستجوى دانش چه چیزى [نهفته] است، بى‏گمان در پى آن مى‏رفتند، حتّى اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خداى تبارک و تعالى به دانیال وحى کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانى است که حق اهل علم را سبک بشمارد و پیروى از ایشان را رها کند و محبوب‏ترین بندگانم نزد من، تقوا پیشه‏اى است که جویاى پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیراى حکیمان باشد.
کافى ، ج ۱، ص ۳۵، ح ۵٫

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله):
اِنَّ لُقْمانَ قالَ لاِبْنِهِ : یا بُنَىَّ عَلَیْکَ بِمَجالِسِ الْعُلَماءِ وَ اسْتَمِعْ کَلامَ الْحُکَماءِ فَاِنَّ اللّه‏َ یُحْیِى الْقَلْبَ الْمَیِّتَ بِنورِ الْحِکْمَةِ کَما یُحْیِى الاَْرْضَ الْمَیتَةَ بِوابِلِ الْمَطَرِ؛
لقمان به پسرش گفت: فرزندم! همواره در مجلس دانشمندان باش و سخنان حکیمان را بشنو، که خداوند، دل مرده را به نور حکمت زنده مى‏کند؛ همان گونه که زمین مرده را با باران سیل‏آسا، زنده مى‏گرداند.
معجم الکبیر ، ج ۸ ، ص ۱۹۹، ح ۷۸۱۰٫

امام هادی(علیه السلام) می فرمایند:
اگر بعد از غیبت قائم ما نبود وجود علمایی که به سوی او (مردم را فرا) می خوانند و به وجود او رهنمون می شوند و با حجتهای الهی از دین او دفاع می کنند و بندگان ناتوان خدا را از دام ابلیس و پیروان او می رهانند، بی گمان همه ی مردم از دین خدا بر می گشتند.
بحارالانوار/ج۲/ص۶٫

امام علی (علیه السلام)می فرمایند:
العالم حی و إن کان میتا، الجاهل میت و ان حیا.
عالم زنده است، گرچه مرده باشد؛ نادان مرده است، گرچه زنده باشد.
غررالحکم/ ح۱۱۲۵٫

رسول اعظم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
موت العالم ثلمة فی الإسلام لا تسد ما اختلف الیل و النهار.
در گذشت عالم، رخنه ای است در اسلام که، تا شب و روز در گردش است، هیچ چیز آن را جبران نمی کند.
کنز العمال/ح ۲۸۷۶٫

حضرت امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
اذ کان یوم القیامه بعث الله عزوجل العالم و العابد، فاذا وقف بین یدی الله عزوجل قیل للعابد: انطلق الی الجنه، و قیل للعالم: فق، تشفع للناس بحسن تا دیبک لهم.
چون روز قیامت شود، خدای عزوجل عالم و عابد را برانگیزد. چون آن دو در پیشگاه خدای عزوجل بایستند، به عابد گفته شود: به بهشت برو و به عالم گفته شود: بایست و بسبب آن که مردم را نیکو تربیت کردی، شفاعتشان کن.
علل الشرایع/ ۳۹۴٫

حضرت امام باقر (علیه السلام) فرمودند:
عالم ینفع بعلمه، افضل من سبعین الف عابد.
دانشمندی که از علمش بهره ببرند، برتر از هفتاد هزار عابد است.
میزان الحکمه/ ج۸/ص ۳۹۴۲٫

حضرت علی (علیه السلام) فرمودند:
العلماء باقون ما بقی اللیل و النهار.
تا گردش شب و روز هست، علما هستند.
غررالحکم/ ج۱۴۸۱٫

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
موت العالم ثلمه فی الاسلام لا تسد ما اختلف اللیل و النهار
در گذشت عالم، رخنه ای است در اسلام که تا شب و روز در گردش است، هیچ چیز آن را جبران نمی کند.
کنزالعمال/ ج ۲۸۷۶۰٫

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
العلماء مصابیح الارض، و خلفاء الانبیاء، و ورتنی و ورثه الانبیاء.
علما چراغهای زمینند و جانشینان پیامبران و وارثان من و پیامبران هستند.
کنز العمال/ ۲۸۶۷۷٫

ارسال نظر

درباره‌ی این وبلاگ

این پایگاه توسط تبیان گیلان برای واحد مبلغین طراحی و راه اندازی شده است. تمام حقوق آن متعلق به مرکز تحقیقات اینترنتی تبیان گیلان و اداره کل تبلیغات اسلامی استان گیلان است..

تصاویر

دسته‌ها

بایگانی