احادیث علم و دانش

دسته: احادیث علم و دانش

۹ آذر ۱۳۹۰

قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : علیکَ بالعلم ِفانّ العِلْم خلیلُ المؤمِنِ و الحلمَ وزیرُهُ والعقلَ دلیلُهُ و … و الصّبر امیرُ جنودِهِ.
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند: برتو باد به فراگیری علم، همانا که علم دوست مؤمن است و بردباری وزیر او و عقل راهنمایش و عمل سرپرست او و رفق و مدارا پدر او و ملایمت با دیگران برادر او و صبر، امیر سپاهیان او است.
«نهج الفصاحه، ح ۱۹۶۱»

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم :
آفَةُ العِلمِ النِّسیانُ ؛
آفت دانش ، فراموشى است .
الخصال ، ص ۴۱۶ .

قال الامام الهادی – علیه السلام – : العُجْبُ صَارِفٌ عَنْ طَلَبِ الْعِلْمِ، داعٍ إِلَی الغمطِ.
امام هادی – علیه السلام – فرمود: خودپسندی، (آدمی را) از طلب علم باز می دارد و به تحقیر دیگران فرا می خواند.
«بحار الانوار، ج ۷۲، ص ۱۹۹»

عَنْ أبِی عَبْدِاللهِ – علیه السّلام – : طَلبَةُ الْعِلْمِ ثَلاثَة فَاعْرِفْهُمْ بِأعْیانِهِمْ وَصِفاتِهِمْ: صِنْفٌ یَطْلُبُهُ لِلْجَدَلِ وَالْمِراءِ، وَ صِنْفٌ یَطْلُبهُ لِلإسْتِطالَةِ و الخَتلِ وَصِنْفٌ یَطْلَبُهُ لِلْفِقْهِ وَالْعَقْلِ فَصاحِبُ الْجَدَلِ وَالْمِراءِ … .
امام صادق – علیه السّلام – فرمودند: جویندگان علم بر سه دسته اند پس آنان را با هویت واقعی شان بشناس: دسته ای از آنها دانش را به جهت جدل و مراء فرا می گیرند و دسته ای آن را جهت تفاخر و بزرگ نمائی می آموزند و دسته ای نیز آن را جهت فهمیدن و تعقل یاد می گیرند. پس اهل جدل و مراء آدم مردم آزار است، او در هنگام مناظره مانع از گفتار دیگران می شود و در میدان سخن مجالی برای دیگران قائل نیست و در عین حال خود را حلیم پارسا می نمایاند و حال آنکه باطن وی از خشوع و ورع تهی است و سرانجام خداوند نیز دماغ وی را به خاک می مالد.
«معالم الاصول و ملاذ المجتهدین، ص ۱۵»

قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : أقرَبُ النّاسِ مِن دَرجَةِ النُّبوَّةِ أهلُ الجِهادِ و أهلُ العِلمِ.
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند: نزدیک ترین مردم به مقام نبوّت، اهل جهاد و دانش اند.
«کنزالعمّال، ح ۱۰۶۴۷»

قال رسول الله – صلی الله علیه و آله – : مَنْ اَرادَ أَنْ یَنْظُرَ اِلی آدمَ فِی عِلمهِ، و اِلی نوُحِ فی حِکمَتِهِ وَ اِلیَ اِبراهیمَ فی حِلمِهِ فَلْیَنْظُر اِلیَ عَلیِّ بنِ اَبیِ طالِب.
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند: کسی که می‌خواهد علم و معرفت آدم ابوالبشر و حکمت نوح و حلم ابراهیم را ببیند، پس باید به سوی علی بن ابی طالب نگاه کند.
«بحار الانوار، ج ۳۹، ص ۳۵»

قال امیرالمؤمنین – علیه السّلام – : … عَلَّمَنی اَلفَ بابٍ یَفْتَحُ مِنْ کُلِّ بابٍ اَلفُ بابٍ.
امیرالمؤمنین – علیه السّلام – فرمودند: پیامبر – صلی الله علیه و آله – هزار درِ علم و دانش را به من آموخت که از هر در آن هزار در دیگر گشوده می شود.
بحار الانوار، ج ۳۸، ص ۳۳۱

قالَ الامامُ الرّضا – علیه السّلام – : لم یَزَلِ اللهُ عالِماً بِالأشیاءِ قَبْلَ اَنْ یَخْلُقَ الأشیاءَ … .
امام رضا – علیه السّلام – فرمودند: علم خداوند در ازل و پیش از خلقت اشیاء، مثل علم او به اشیاء بعد از خلقت آنها بوده است.
«توحید صدوق، ص ۱۴۵»

قالَ الامامُ الصادق – علیه السّلام – : اِنَّ اللهَ عِلُمٌ لا جَهَلَ فیه، حیاةٌ لامَوتَ فِیه، نورٌ لا ظُلمةَ فیه.
امام صادق – علیه السّلام – فرمودند: خداوند (را) علمی است که هیچ جهلی در او نیست، حیاتی است که هیچ موتی در او نیست، نوری است که هیچ جنبه ظلمانی ندارد.
«توحید صدوق، ص ۱۳»

قالَ الامامُ الصادق – علیه السّلام – : فانّه لَیَس لِعِلْمِهِ مُنتهی.
امام صادق – علیه السّلام – فرمودند: همانا برای علم خداوند پایانی نیست.
«توحید صدوق، ص ۱۳۴»

قالَ امیرُ المؤمنین – علیه السّلام – : خَرَقَ عِلْمُه باطِنُ غَیْبُ الستراتِ و اَحاطَه بغُموضِ عقاید السّریراتِ.
امیر مؤمنان – علیه السّلام – فرمودند: علم خداوند ژرفای پرده های غیب را شکافته است و به افکار و عقاید پنهان احاطه دارد.
«نهج البلاغه، خطبه ۱۰۸»

عَنْ أمِیرِ الْمُؤمِنِینَ – عَلَیْهِ السَّلامُ – قالَ: وَ قَدْ جَعَلَ اللهُ لِلْعِلْمِ أهْلاً وَ فَرَضَ عَلی الْعِبادِ طاعَتَهُمْ بِقَوْلِهِ: «و آتُوا الْبُیُوتَ مِنْ أبْوابِها» وَ الْبُیُوتُ هِی بُیُوت العلْمِ الَّذی إسْتَوْدَعَتْهُ الأنبِیاءُ وَ أبْوابِها أوْصیاؤُهُمْ.
امیر المؤمنین – علیه السلام – فرمودند: خداوند برای «علم» جایگاهی مناسب مقرر داشته است و بر بندگانش اطاعت از آن را واجب گردانده و فرموده: از درب خانه داخل شوید و منظور از بیوت خانه های علم است که به انبیاء داده شده و أبواب آن اوصیاء آن ها هستند.
«نور الثقلین، ج ۱، ص ۱۷۷»

قالَ رَسُولُ اللهِ – صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِه – : عَلِیُّ بْنُ أبِی طالِبٍ أقْدَمُ اُمَّتِی سِلْماً وَ أکثَرُهُمْ عِلْماً وَ أَصَحُّهُمْ دِیناً وَ أفْضَلُهُمْ یَقِیناً و أحْلَمُهُمْ حِلْماً وَ أسْمَحُهُمْ کفّاً وَ هُوَ الْاِمامُ وَ الْخَلِیفَةُ بَعْدِی.
پیامبر اکرم – صلی الله علیه و آله – فرمودند: علی بن ابی طالب پیشگام امت من در گرویدن به اسلام است و علم و دانش او از همه بیشتر و دین او از همه کاملتر و یقین او از همه برتر و حلم او از همه بیشتر و دست او از همه بخشنده تر است و او امام و خلیفه پس از من است.
«أمالی صدوق، ص ۸»

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
لا سَهَرَ إلاّ فی ثلاثٍ :مُتَهَجِّدٍ بالقرآنِ ، وفی طَلَبِ العِلمِ ، أو عَروسٍ تُهدى إلى زَوجِها .
شب زنده‏دارى جز براى سه چیز روا نیست: تلاوت قرآن ، تحصیل دانش و یا فرستادن عروس به خانه شوهرش .
بحار الأنوار : ۷۶ / ۱۷۸ / ۳ منتخب میزان الحکمة : ۲۸۴

امام على علیه‏السلام :
مُرُوا أولادَکُم بطَلَبِ العِلم ؛
فرزندان خود را به آموختن دانش وادارید .
کنزالعمّال : ۴۵۹۵۳ منتخب میزان الحکمة : ۶۱۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
اکتُبُوا العِلمَ قبلَ ذَهابِ العُلَماءِ ، وإنّما ذَهابُ العِلمِ بِمَوتِ العُلَماءِ ؛
دانـش را ، پـیش از درگـذشت دانشمندان ، بنویسید ؛ زیرا با مرگ دانشمندان ، دانش (آنان) نیز مى‏رود .
کنز العمّال : ۲۸۷۳۳ منتخب میزان الحکمة : ۴۸۲

الإمامُ الباقرُ علیه‏السلام
لسَلَمَةَ بنِ کُهَیلٍ والحَکَمِ بنِ عُتَیبَةَ: شَرِّقا وغَرِّبا لَن تَجِدا عِلما صَحیحا إلاّ شَیئا یَخرُجُ مِن عِندِنا أهلَ البَیتِ ؛
امام باقر علیه‏السلام- خطاب به سلمة بن کهیل و حکم بن عتیبه- فرمودند: اگر به شرق و غرب بروید ، هرگز دانش درستى را نخواهید یافت ، مگر همان چیزى که از ما خاندان صادر شود .
بحار الأنوار : ۲ / ۹۲ / ۲۰

امام على علیه‏السلام :
أعلَمُ النّاسِ‏المُستَهتَرُ بِالعِلم ؛
داناترین مردم ، کسى است که آزمند دانش باشد .
غرر الحکم : ۳۰۷۹ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
أعلَمُ النّاسِ مَن جَمَعَ عِلمَ النّاسِ إلى عِلمِهِ ؛
داناترین مردم ، کسى است که دانش مردم را با دانش خود جمع کند .
أمالی الصدوق : ۲۷ /۴ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
لَو خِفتُمُ اللّه‏َ حَقَّ خِیفَتِهِ لَعُلِّمتُمُ العِلمَ الّذی لا جَهلَ مَعَهُ ؛
اگـر از خـدا ، چنان کـه سـزد ، مى‏ترسیدید علمى به شما آموخته مى‏شد که جهل و نادانى با آن همراه نبود .
کنزالعمّال : ۵۸۸۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
عِلمُ الباطِنِ سِرٌّ مِن أسرارِ اللّه عز و جل ، وحُکمٌ مِن حُکمِ اللّه ، یَقذِفُه فی قُلوبِ مَن شاءَ مِن عِبادِهِ ؛
علم باطنى ، رازى از رازهاى خداوند عز و جل و حکمتى از حکمتهاى خداست و آن را در دل هر کس از بندگانش که خواهد ، مى‏افکند .
کنزالعمّال : ۲۸۸۲۰ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۶

امام صادق علیه‏السلام :
لَیتَ السِّیاطَ عَلى رُؤوسِ أصحابی حَتّى یَتَفَقَّهوا فی الحَلالِ والحَرا م؛
کاش بالاى سر اصحابم تازیانه بود تا در احکام حلال و حرام فقیه شوند .
المحاسن : ۱ / ۳۵۸ / ۷۶۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام باقر علیه‏السلام :
اِعلَمْ أ نَّهُ لا عِلمَ کطَلَبِ السَّلامَةِ ، ولا سَلامَةَ کسَلامَةِ القَلبِ ؛
بدان که هیچ دانشى چون طلب سلامتى نیست و هیچ سلامتیى مانند سلامت دل نمى‏باشد .
تحف العقول : ۲۸۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
خَیرُ العُلومِ ما أصلَحَکَ؛
بهترین دانشها، دانشى است که تو را اصلاح کند.
غرر الحکم : ۴۹۶۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
خَیرُ العِلمِ ما نَفَعَ؛
بهترین دانش آن است که سودمند باشد .
أمالیالصدوق : ۳۹۴ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام کاظم علیه‏السلام :
رسول خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم وارد مسجد شد ، دید عدّه‏اى گرد مردى جمع شده‏اند، فرمودند: چه خبر است؟ عرض شد : علاّمه است . فرمودند: علاّمه یعنى چه؟ عرض کردند: او داناترین مردم است به نسل و نسب‏هاى اعراب و جنگهاى ایشان و به روزگار جاهلیّت و اشعار و زبان عربى . پیامبر صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم فرمودند: اینها دانشى است که اگر کسى نداند، به او زیانى نرساند و اگر کسى بداند ، او را سودى نبخشد .
أمالی الصدوق : ۲۲۰/۱۳ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
وَاعلَم أ نَّهُ لا خَیرَ فی عِلمٍ لا یَنفَعُ ، ولا یُنتَفَعُ بِعِلمٍ لا یَحُقُّ تَعَلُّمُهُ .
بـدان کـه در دانـش ناسودمند خیرى نیست و آموختن دانشى که سزاوار آموختن نیست ، سودى ندهد .
نهج البلاغة : الکتاب ۳۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
العُلومُ أربَعَةٌ : الفِقهُ لِلأدیانِ ، والطِّبُّ لِلأبدانِ ، والنَّحوُ لِلّسانِ ، والنُّجومُ لِمَعرِفَةِ الأزمانِ ؛
دانشها چهار گونه‏اند: دانش فقه براى شناخت ادیان ، دانش پزشکى براى سلامتى بدن‏ها ، دانش نحو براى تصحیح گویش‏ها و دانش ستاره شناسى براى شناخت اوقات .
بحار الأنوار : ۱ / ۲۱۸ / ۴۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
العِلمُ عِلمانِ : عِلمُ الأدیانِ ، وعِلمُ الأبدانِ؛
دانش بر دو قسم است : شناخت ادیان و شناخت کالبدها .
بحار الأنوار : ۱ / ۲۲۰ / ۵۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
إنّما العِلمُ ثَلاثَةٌ : آیَةٌ مُحکَمَةٌ أو فَریضَةٌ عادِلَةٌ ، أو سُنَّةٌ قائمَةٌ ، وما خَلاهُنَّ فهُوَ فَضلٌ ؛
علم سه تاست : آیه‏اى روشن و نسخ ناشده ، یا فریضه‏اى میانه ، یا سنّتى پا برجاى . و ماسواى اینها فضیلتى غیر ضرور است .
الکافی : ۱ / ۳۲ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

على علیه‏السلام :
لا یَستَوی عِندَ اللّه فی العُقوبهِ الّذینَ یَعلَمونَ والّذینَ لا یَعلَمونَ ، نَفَعَنا اللّه‏ وإیّاکُم بِما عَلِمنا ، وجَعَلَهُ لِوَجهِهِ خالِصا ، إنَّهُ سَمیعٌ مُجیبٌ؛
کیفر کسانى که مى‏دانند و کسانى که نمى‏دانند، نزد خداوند یکسان نیست . خداوند ما و شما را از علمى که داریم بهره‏مند سازد و آن را براى خود خالص گرداند، همانا او شنوا و پذیرنده (دعا) است .
الإرشاد : ۱ / ۲۳۰ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
اعقِلوا الخَبَرَ إذا سَمِعتُموهُ عَقلَ رِعایَةٍ لا عَقلَ رِوایَةٍ؛ فإنَّ رُواةَ العِلمِ کَثیرٌ ورُعاتَهُ قَلیلٌ؛
هر گاه خبرى را شنیدید ، در اندیشه به کار بستن آن باشید ، نه به فکر نقل کردنش ؛ زیرا بازگو کنندگان دانش بسیارند و به کار برندگان آن اندک .
نهج البلاغة : الحکمة ۹۸ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ بِلا عَمَلٍ وَبالٌ ،العَمَلُ بِلا عِلمٍ ضَلالٌ؛
علمِ بدون عمل وزر و وبال است؛ وعملِ بدون علم گمراهى است.
غرر الحکم : ۱۵۸۷ ، ۱۵۸۸ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
الدّنیا کُلُّها جَهلٌ إلاّ مَواضِعَ العِلمِ ، والعِلمُ کُلُّه حُجَّةٌ إلاّ ما عُمِلَ بهِ ؛
دنـیا هـمه‏اش نـادانى است، مگر آن جاها که علم باشد و علم همه‏اش حجّت (بردارنده‏اش) است ، مگر علمى که به آن عمل شود .
بحار الأنوار : ۲ / ۲۹ / ۹ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

إامام على علیه‏السلام:
نَّما زَهَّد النّاسَ فی طَلَبِ العِلمِ کَثرَهُ‏ما یَرَونَ مِن قِلَّةِ مَن عَمِلَ بِما عَلِم ؛
آنچه مردم را به تحصیل دانش بى‏رغبت کرده ، این است که مى‏بینند کمتر عالمى است که به علمش عمل کند .
غرر الحکم : ۳۸۹۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام صادق علیه‏السلام :
لَیسَ العِلمُ بالتَّعلُّمِ ، إنّما هُو نُورٌ یَقَعُ فی قَلبِ مَن یُریدُ اللّه‏ُ تبارکَ وتعالى أن یَهدِیَهُ ؛
علم بــه آموختن نیست، بلکه در حقیقت نورى است که در دل هر کس که خداوند تبارک و تعالى خواهان هدایتش باشد ، مى‏افتد .
بحار الأنوار : ۱ / ۲۲۵ / ۱۷ منتخب میزان الحکمة : ۵۷۲

امام صادق علیه‏السلام :
عَلَى العالِمِ إذا عَلَّمَ‏أن لا یَعنُفَ ، وإذا عُلِّمَ أن لا یَأنَفَ ؛
بر دانشمند است که هرگاه آموزش دهد ، درشتى و خشونت نکند و هرگاه کسى بخواهد به او علم آموزد ، ننگش نیاید .
تنبیه الخواطر : ۱ / ۸۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ مَقرونٌ بِالعَمَلِ ، فمَن عَلِمَ عَمِلَ ، والعِلمُ یَهتِفُ بِالعَمَلِ ، فإن أجابَهُ وإلاّ ارتَحَلَ عَنهُ ؛
علم و عمل به هم پیوسته‏اند . بنابراین ، هر که بداند ، عمل کند و هر که عمل کند ، بداند . علم ، عمل را صدا مى‏زند ، اگر پاسخش داد مى‏ماند وگرنه مى‏رود .
نهج البلاغة : الحکمة ۳۶۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
ثَمَرَةُ العِلمِ العَمَلُ بهِ ؛
میوه دانش ، به کار بستن آن است .
غرر الحکم : ۴۶۲۴ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
ثَمَرَةُ العِلمِ العِبادَةُ؛
میوه دانش ، پرستش است .
غرر الحکم : ۴۶۰۰ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
ثَمَرَةُ العِلمِ إخلاصُ العَمَلِ ؛
میوه دانش ، خالص گردانیدن عمل (براى خدا) است .
غرر الحکم : ۴۶۴۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
مَن أکثَرَ الفِکرَ فیما تَعَلَّمَ أتقَنَ عِلمَهُ ، وفَهِمَ ما لَم یَکُن یَفهَم ؛
هرکه در آموخته‏هایش زیاد بیندیشد ، دانش خود را استوار گرداند و آنچه را نمى‏فهمیده است بفهمد .
غرر الحکم : ۸۹۱۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام کاظم علیه‏السلام :
لا عِلمَ إلاّ مِن عالِمٍ رَبّانِیٍّ ، ومَعرِفَهُ العالِمِ بِالعَقلِ ؛
علم، جز از عالـم ربّانى به دست نیاید (یا آن را جز از عالم ربّانى نباید فرا گرفت) و شناخت چنین عالمى به خرد است .
مستدرک الوسائل : ۱۱ / ۲۵۸ / ۱۲۹۲۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام على علیه‏السلام :
ما أخَذَ اللّه‏ عَلى أهلِ‏الجَهلِ أن یَتَعَلَّموا حَتّى أخَذَ عَلى أهلِ العِلمِ أن یُعَلِّموا ؛
خـداوند، از جـاهـلان بـراى آموختن تعهّد نگرفت ، مگر این که پیش از آن ، دانایان را به آموزش دادن آن متعهّد و موظّف ساخت .
نهج البلاغة : الحکمة ۴۷۸ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
أیُّما رَجُلٍ آتاهُ اللّه‏ُ عِلما فکَتَمَهُ وهُوَ یَعلَمُهُ ، لَقِیَ اللّه‏َ عز و جل یَومَ القِیامَةِ مُلجَما بِلِجامٍ مِن نارٍ؛
هر مردى که خداوند به او دانشى دهد و او آن را ، با این که مى‏داند ، مخفى نگه دارد ، در روز قیامت در حالى که افسارى از آتش بر او زده شده است خداوند عز و جل را دیدار کند .
أمالی الطوسیّ : ۳۷۷ / ۸۰۸ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام باقر علیه‏السلام :
مُعَلِّمُ الخَیرِ یَستَغفِرُ لَهُ دَوابُّ الأرضِ ، وحِیتانُ البُحورِ ، وکُلُّ صَغیرَةٍ وکَبیرَةٍ فی أرضِ اللّه وسَمائهِ ؛
جنبندگان زمین و ماهیان دریاها و هر موجود ریز و درشتى در زمین و آسمان خدا ، براى آموزگار خوبیها آمرزش مى‏طلبند .
ثواب الأعمال : ۱۵۹ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام باقر علیه‏السلام :
مَن عَلَّمَ بابَ هُدىً فلَهُ مِثلُ أجرِ مَن عَمِلَ بهِ ، ولا یُنقَصُ اُولئکَ مِن اُجورِهِم شَیئا؛
هر که یک باب هدایت را آموزش دهد ، براى او همانند پاداش کسى باشد که به آن عمل کند و از پاداش عمل کنندگانِ به آن نیز چیزى کاسته نمى‏شود .
تحف العقول : ۲۹۷ منتخب میزان الحکمة :

امام باقر علیه‏السلام :
تَذاکُرُ العِلمِ ساعَةً خَیرٌ مِن قِیامِ لَیلَةٍ ؛
یـک سـاعت مـذاکره علمى ، بهتر از یک شب عبادت است .
الاختصاص : ۲۴۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام باقر علیه‏السلام :
إنَّ قَلبا لَیسَ فیهِ شَیءٌ مِنَ العِلمِ کالبَیتِ الخَرابِ الَّذی لا عامِرَ لَهُ ؛
دلى که در آن چیزى از دانش نباشد، مانند خانه ویرانه‏اى است که آباد کننده‏اى ندارد .
أمالیالطوسیّ :۵۴۳/۱۱۶۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

الامام علی علیه السلام
لِکُمَیلٍ لَمّا أخَذَ بِیَدِهِ وأخرَجَهُ إلَى الجَبّانِ فلَمّا أصحَرَتَنَفَّسَ الصُّعَداءَ وقالَ: یا کُمَیلُ ، العِلمُ خَیرٌ مِنَ المالِ ، العِلمُ یَحرُسُکَ وأنتَ تَحرُسُ المالَ ، والمالُ تَنقُصُهُ النَّفَقَةُ ، والعِلمُ یَزکو عَلَى الإنفاقِ ، وصَنیعُ المالِ یَزولُ بِزَوالِهِ .
امام على علیه‏السلام- دست کمیل بن زیاد راگرفت و او را به سوى گورستان برد و چون به صحرا رسید ، آهى از نهاد برکشید و به او فرمودند- : اى کمیل ! دانش بهتر از دارایى است ؛ زیرا دانش از تو نگهبانى مى‏کند امّا از دارایى تو باید نگهبانى کنى ، دارایى با خرج کردن کم مى‏شود ، امّا دانش با انفاق زیاد مى‏گردد . و دست پرورده مال و ثروت با از بین رفتن آن از بین مى‏رود (احترام و موقعیت اجتماعى خود را از دست مى‏دهد) .
نهج البلاغة : الحکمة ۱۴۷٫ الجبّان والجبّانه : الصّحراء ، وتُسمّى بهما المقابر ( النهایه : ۱/۲۳۶)

امام على علیه‏السلام :
إذا أرذَلَ اللّه‏ عَبدا حَظَرَ علَیهِ العِلم؛
هر گاه خداوند (بخواهد) بنده‏اى را پست گرداند، او را از علم بى‏بهره سازد .
نهج البلاغة : الحکمة ۲۸۸ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
طَلَبُ العِلمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسلِمٍ … بهِ یُطاعُ الرَّبُّ ویُعبَدُ ، وبهِ تُوصَلُ الأرحامُ ، ویُعرَفُ الحَلالُ مِنَ الحَرامِ ، العِلمُ إمامُ العَمَلِ والعَمَلُ تابِعُهُ ، یُلهَمُ بهِ السُعَداءُ ، ویُحرَمُهُ الأشقِیاءُ؛
تحصیل دانش بر هر مسلمانى واجب است … با دانش است که پروردگار فرمانبرى و پرستش مى‏شود و با دانش است که پیوندهاى خویشاوندى برقرار مى‏ماند و حلال از حرام باز شناخته مى‏شود . دانش پیشواى عمل است و عمل پیرو آن مى‏باشد ، به نیکبختان دانش الهام مى‏شود و شوربختان از آن محروم مى‏شوند .
أمالی الطوسیّ : ۴۸۸ / ۱۰۶۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
یا مؤمنُ ، إنّ هذا العِلْمَ والأدبَ ثَمَنُ‏نفسِکَ ، فاجتَهِدْ فی تَعلُّمِهِما ، فما یَزیدُ مِن عِلمِکَ وأدبِکَ یَزیدُ فی ثَمَنِکَ وقَدْرِکَ ؛
اى مؤمن ! این دانش و ادب جان بهاى توست ، پس در فراگرفتن آن دو کوشا باش که هر چه بر دانش و ادبت افزوده شود ، قدر و ارزشت فزونى گیرد .
مشکاة الأنوار : ۱۳۵ منتخب میزان الحکمة : ۱۴

امیر المؤمنین علیٌّ علیه‏السلام :
لِسائلٍ سَألَهُ عن مُعضِلَةٍ: سَلْ تَفَقُّها ، ولا تَسْأل تَعَنُّتا ؛ فإنّ الجاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبیهٌ بالعالِمِ ، وإنَّ العالِمَ المُتَعَسِّفَ (المُتَعَنِّفَ) شَبیهٌ بالجاهِلِ المُتَعَنِّتِ .
امام على علیه‏السلام- در پاسخ به مردى که از آن حضرت سؤالى مشکل آفرین پرسید- فرمودند: به قصد یاد گرفتن بپرس ، نه براى آزردن و خطا گرفتن ؛ زیرا جاهلى که درصدد آموختن باشد همانند عالم است و عالمى که در بیراهه قدم نهد همچون جاهلى است که به قصد خطا گرفتن مى‏پرسد .
نهج البلاغة : الحکمة۳۲۰ منتخب میزان الحکمة : ۲۶۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
السُّؤالُ نِصفُ العِلم .
پرسش نیمى از دانش است .
کنزالعمّال : ۲۹۲۶۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
العِلمُ خَزائنُ ومَفاتِیحُهُ السُّؤالُ ، فَاسألُوا رَحِمَکُمُ اللّه‏ُ فإنّهُ یُؤجَرُ أربَعةٌ : السائلُ ، والمُتَکلِّمُ ، والمُستَمِعُ ، والُمحِبُّ لَهُم؛
دانش گنجینه‏هایى اسـت و کـلـیدهاى آن پرسش است ؛ پس ، خدایتان رحمت کند ، بپرسید ، که با این کار چهار نفر اجر مى‏یابند : پرسشگر ، پاسخگو ، شنونده و دوستدار آنان .
تحف العقول : ۴۱ منتخب میزان الحکمة : ۲۶۰

امام على علیه‏السلام :
غایَةُ الفَضائلِ العِلم؛
اوج فضیلتها دانش است .
غرر الحکم : ۶۳۷۹

امام على علیه‏السلام:
إنَّ العِلمَ حَیاةُ القُلوبِ ، ونورُ الأبصارِ مِنَ العَمى ، وقُوَّةُ الأبدانِ مِنَ الضَّعفِ؛
همانا دانش، (مایه) زندگى دلهاست و روشن کننده دیدگان کور و نیرو بخش بدنهاى ناتوان .
أمالی الصدوق : ۴۹۳ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ حَیاةٌ ؛
دانش ، زندگى است .
غرر الحکم : ۱۸۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
کَفى بِالعِلمِ شَرَفا أن یَدَّعِیَهُ مَن لا یُحسِنُهُ ، ویَفرَحَ بهِ إذا نُسِبَ إلَیهِ ، وکَفى بِالجَهلِ ذَمّا یَبرَأُ مِنهُ مَن هُوَ فیهِ ؛
در ارجمندى دانش ، همین بس که کسى هم که آن را نیکو نمى‏داند دم از داشتن آن مى‏زند و هر گاه نسبت علم و دانایى به او داده‏شود ، خوشحال‏مى‏گردد ودر نکوهندگى نادانى ، همین بس که ، حتّى آدم نادان و بى‏بهره از دانش از آن بیزارى مى‏جوید .
منیه المرید : ۱۱۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ ضالَّةُ المُؤمِنِ ؛
دانش ، گمشده مؤمن است .
عیون أخبار الرِّضا علیه‏السلام : ۲ / ۶۶ / ۲۹۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
لا شَرَفَ کَالعِلم؛
هیچ شرافتى ، چون دانش نیست .
نهج البلاغة : الحکمة ۱۱۳ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ أشرَفُ الأحسابِ؛
دانش ، شریفترین شرافت خانوادگى است .
کنز الفوائد للکراجکیّ : ۱ / ۳۱۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ نِعمَ دَلیلٌ؛
دانش ، چه نیکو راهنمایى است .
غرر الحکم : ۸۳۷ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
العِلمُ مِصباحُ العَقلِ ؛
دانش ، چراغ خرد است .
غرر الحکم : ۵۳۶ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

امام على علیه‏السلام :
رَأسُ الفَضائلِ العِلمُ ، غایَةُ الفَضائلِ العِلم ؛
سرآمد فضیلتها ، دانش است ؛ نقطه پایان فضیلتها دانش است .
غرر الحکم : ۵۲۳۴ ۶۳۷۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
العِلمُ رَأسُ الخَیرِ کُلِّهِ ، والجَهلُ رَأسُ الشَّرِّ کُلِّهِ ؛
دانایى ، سرآمـد همه خوبیهاست و نادانى سرآمد همه بدیها .
بحار الأنوار : ۷۷ / ۱۷۵ / ۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۶

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
أکثَرُ النّاسِ قیمَةً أکثَرُهُم عِلما ، وأقَلُّ النّاسِ قیمَةً أقَلُّهُم عِلما ؛
با ارزشترین مردم، کسانى هستند که از دانش بیشترى برخوردارند و کم‏ارزشترین مردم کسانى هستند که از دانش کمترى بهره‏مندند .
أمالی الصدوق : ۲۷ / ۴

امام على علیه‏السلام :
حَسْبکَ مِن الجَهلِ أنْ تُعجَبَ بعِلْمِکَ؛
در نادانى تو همین بس که به دانش خود مغرور شوى .
أمالی الطوسیّ : ۵۶ / ۷۸ منتخب میزان الحکمة : ۱۱۸

امام على علیه‏السلام :
حَسْبکَ مِن الجَهلِ أنْ تُعجَبَ بعِلْمِکَ؛
در نادانى تو همین بس که به دانش خود مغرور شوى .
أمالی الطوسیّ : ۵۶ / ۷۸ منتخب میزان الحکمة : ۱۱۸

امام على علیه‏السلام :
الجَهلُ أدْوَأُ الدّاءِ؛
نادانى بدترین درد است .
غرر الحکم : ۸۲۰ منتخب میزان الحکمة : ۱۱۸

امام صادق علیه‏السلام :
لَیسَ العِلمُ بِالتَّعَلُّمِ ،إنَّما هُوَ نورٌ یَقَعُ فی قَلبِ مَن یُریدُ اللّه‏ُ تَبارَکَ وتَعالى أن یَهدِیَهُ ، فإن أرَدتَ العِلمَ فَاطلُب أوَّلاً فی نَفسِکَ حَقیقَةَ العُبودِیَّةِ ، وَاطلُبِ العِلمَ بِاستِعمالِهِ ، وَاستَفهِمِ اللّه‏ یُفهِمْکَ ؛
دانش به آموختن نیست ، بلکه نورى است که در دل هر کس که خداوند تبارک و تعالى بخواهد هدایتش کند ، مى‏افتد . بنابراین ، اگر خواهان دانش هستى ، نخست حقیقت عبودیت را در جان خودت جویا شو و دانش را از طریق به کار بستن آن بجوى و از خداوند فهم و دانایى بخواه تا تو را فهم و دانایى دهد .
بحار الأنوار : ۱ / ۲۲۵ / ۱۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام صادق علیه‏السلام :
جاءَ رَجُلٌ إلى رَسولِ اللّه صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم فقالَ : یا رسولَ اللّه ، ما العِلمُ ؟ قالَ : الإنصاتُ ، قالَ : ثُمَّ مَه ؟ قالَ : الاستِماعُ ، قالَ : ثُمَّ مَه ؟ قالَ : الحِفظُ ، قالَ : ثُمَّ مَه ؟ قالَ : العَمَلُ بهِ ، قالَ : ثُمَّ مَه یارَسولَ اللّه ؟ قالَ : نَشرُهُ ؛
مردى‏خدمت رسول‏خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم آمد و عرض کرد : اى رسول خدا ! علم چیست ؟ فرمودند: خاموشى . عرض کرد : سپس چه ؟ فرمودند: گوش سپردن . عرض کرد : دیگر چه ؟ فرمودند: حفظ و مراقبت . عرض کرد : آن گاه چه ؟ فرمودند: به کار بستن آن . عرض کرد : سپس چه اى رسول خدا ؟ فرمودند: انتشار دادن آن .
الکافی : ۱ / ۴۸ / ۴ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
لا یَتِمُّ عَقلُ المَرءِ حَتّى یَتِمَّ فیهِ عَشرُ خِلالٍ … لا یَسأمُ مِن طَلَبِ العِلمِ طُولَ عُمرِهِ ؛
خرد آدمى کامل نگردد ، مگر آن گاه که ده خصلت در او فراهم آید … و تا زنده است از طلب دانش خسته نشود .
تنبیه الخواطر : ۲ / ۱۱۲ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
لا یُحرِزُ العِلمَ إلاّ مَن‏یُطیلُ دَرسَهُ ؛
دانش را به دست نیاورَد ، مگر کسى که مدتها بیاموزد .
غرر الحکم : ۱۰۷۵۸ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
عَلى المُتَعَلِّمِ أن یُدئبَ نَفسَهُ فی طَلَبِ العِلمِ، ولا یَمَلَّ مِن تَعَلُّمِهِ ، ولا یَستَکثِرَ ما عَلِم؛
بر دانش‏آموز است ، که خود را در طلب علم کوشا سازد و از آموختن دانش خسته نشود و دانسته‏هاى خود را زیاد نشمارد .
غرر الحکم : ۶۱۹۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على علیه‏السلام :
عَلى المُتَعَلِّمِ أن یُدئبَ نَفسَهُ فی طَلَبِ العِلمِ، ولا یَمَلَّ مِن تَعَلُّمِهِ ، ولا یَستَکثِرَ ما عَلِم؛
بر دانش‏آموز است ، که خود را در طلب علم کوشا سازد و از آموختن دانش خسته نشود و دانسته‏هاى خود را زیاد نشمارد .
غرر الحکم : ۶۱۹۷ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام سجّاد علیه‏السلام :
حقّ استاد تو این است که به او احترام گذارى ، محضرش را موقّر دارى ، با دقت به سخنانش گوش بسپارى ، رویت به او باشد و به او توجّه نمایى ، صدایت را بر او بلند نکنى ، هر گاه کسى از او سؤالى کند تو جواب ندهى ، بلکه بگذارى خودش جواب دهد . در محضر او با کسى سخن نگویى ، در حضور او از کسى غیبت نکنى ، اگر پیش تو از او بد گویى شود ، از وى دفاع کنى . عیبهایش را بپوشانى ، خوبیها و صفات نیکش را آشکار سازى ، با دشمن او همنشینى نکنى و با دوستش دشمنى نورزى . هرگاه این کارها را کردى ، فرشتگان خدا درباره‏ات گواهى دهند که تو براى رضاى خداوند جلّ اسمه ، نه براى مردم ، نزد آن استاد رفته‏اى و دانش او را فراگرفته‏اى .
الخصال : ۵۶۷ / ۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام سجّاد علیه‏السلام :
حقّ شاگرد تو این است که بدانى خداوند ، به واسطه علم و دانشى که به تو داده و از خزانه‏هاى (دانش) خود براى تو گشوده ، تو را سرپرست شاگردانت ساخته است . بنابراین ، اگر مردم را خوب آموزش دهى و با آنان درشتى و بدرفتارى نکنى و از تعلیمشان به ستوه نیایى ، خداوند از فضل خود بر دانش تو بیفزاید . امّا اگر دانش خود را از مردم مضایقه کنى یا وقتى براى آموختن دانش نزد تو آمدند با ایشان درشتى و بدرفتارى کنى ، بر خداوند عز و جل سزاوار است که علم و شکوه آن را از تو بگیرد و جایگاه تو را از دل مردم بیندازد .
عوالی اللآلی : ۴ / ۷۴ / ۵۴ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

الإمامُ الصّادقُ علیه‏السلام
فی قولهِ تعالى : «وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنّاسِ»: لِیَکُنِ النّاسُ عِندَکَ فی العِلمِ سَواءًم؛
امام صادق علیه‏السلام درباره آیه «به تکبّر از مردم روى مگردان» فرمودند: باید مردمى که براى آموختن علم نزد تو مى‏آیند، در نظرت یکسان باشند .
نیه المرید : ۱۸۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

الإمامُ الصّادقُ علیه‏السلام
فی قولهِ تعالى : «وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنّاسِ»: لِیَکُنِ النّاسُ عِندَکَ فی العِلمِ سَواءًم؛
امام صادق علیه‏السلام درباره آیه «به تکبّر از مردم روى مگردان» فرمودند: باید مردمى که براى آموختن علم نزد تو مى‏آیند، در نظرت یکسان باشند .
نیه المرید : ۱۸۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

امام على علیه‏السلام :
خُذوا مِنَ العِلمِ مابَدا لَکُم ، وإیّاکُم أن تَطلُبوهُ لِخِصالٍ أربَعٍ : لِتُباهوا بهِ العُلَماءَ ، أو تُماروا بهِ السُّفَهاءَ ، أو تُراؤوا بهِ فی الَمجالِسِ ، أوتَصرِفوا وُجوهَ النّاسِ إلَیکُم لِلتَّرَؤّسِ؛
از علم ، هر آنچه که برایتان پیش مى‏آید فرا گیرید و زنهار که آن را براى چهار کار بیاموزید : براى فخر فروشى بر علما ، یا ستیزه کردن با جاهلان ، یا خودنمایى در مجالس ، یا جلب کردن توجه مردم به خود و ریاست کردن بر آنها .
الإرشاد : ۱ / ۲۳۰ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَنِ ابتَغى العِلمَ لِیَخدَعَ بهِ النّاسَ لَم یَجِدْ رِیحَ الجَنّةِ ؛
هر کس دانش را براى فریفتن مردم بجوید ، بوى بهشت را نیابد .
مکارم الأخلاق : ۲ / ۳۶۴ / ۲۶۶۱

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن تَعَلَّمَ العِلمَ‏لِغَیرِ اللّه تَعالى فَلْیَتَبَوَّأْ مَقعَدَهُ مِن نارٍ ؛
هـر که دانـش را براى غـیر خدا بیاموزد ، جایگاهش دوزخ باشد .
کنزالعمّال : ۲۹۰۳۵ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰
پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
هر که دانش را براى خدا بیاموزد ، به هیچ بابى از آن نرسد مگر این که بیش از پیش ، خود را حقیرتر بیند ، با مردم افتاده‏تر شود ، ترسش از خدا بیشتر گردد و در دین کوشاتر شود . چنین کسى از علم بهره‏مند مى‏شود . پس ، باید آن را بیاموزد . امّا کسى که دانش را براى دنیا و منزلت یافتن نزد مردم و موقعیت یافتن نزد سلطان و حاکم فرا گیرد ، به هیچ بابى از آن نرسد مگر این که خود بزرگ بین‏تر شود و بر مردم بیشتر بزرگى فروشد و از خدا بیشتر غافل شود و از دین بیشتر فاصله گیرد . چنین کسى از دانش سود نمى‏برد ؛ بنابراین ، باید (از تحصیل دانش) خوددارى ورزد و علیه خود حجّت و پشیمانى و رسوایى در روز قیامت فراهم نیاورد .
روضه الواعظین : ۱۶ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۰

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن طَلَبَ العِلمَ فهُوَ کالصّائمِ نَهارَهُ ، القائمِ لَیلَةُ ، وإنَّ بابا مِنَ العِلمِ یَتَعَلَّمُهُ الرَّجُلُ خَیرٌ لَهُ مِن أن یَکونَ أبو قُبَیسٍ ذَهَبا فأنفَقَهُ فی سَبیلِ اللّه ؛
هر که دانش بجوید ، مانند کسى است که روز خود را به روزه گذراند وشبش را به عبادت . اگر کسى یک بابِ علم بیاموزد ، برایش بهتر است از این که کوه ابو قبیس طلا باشد و او آن را در راه خدا انفاق کند .
منیه المرید : ۱۰۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
طالِبُ العِلمِ طالِبُ الرَّحمَةِ ،طالِبُ العِلمِ رُکنُ الإسلامِ ، ویُعطى أجرَهُ مَعَ النَّبِیّینَ ؛
جویاى دانش ، جویاى رحمت است . جوینده دانش رکن اسلام است و پاداشش با پیامبران داده مى‏شود.
کنز العمّال : ۲۸۷۲۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

یامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
إنَّ طـالِبَ العِلمِ تَـبسُطُ لَـهُ الـمَلائکَةُ أجـنِحَتَها وتَستَغفِرُ لَهُ ؛
فـرشتگان ، بـالهاى خـود را براى جوینده دانش مى‏گسترانند و برایش آمرزش مى‏طلبند .
کنز العمّال : ۲۸۷۴۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن کانَ فی طَلَبِ العِلمِ کانَتِ ‏الجَنَّةُ فی طَلَبهِ ؛
هر که در جستجوى دانش باشد ، بهشت در جستجوى او برآید .
کنزالعمّال : ۲۸۸۴۲ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام على علیه‏السلام :
مَن جاءَتهُ مَنِیَّتُهُ وهُوَ یَطلُبُ العِلمَ فبَینَهُ وبَینَ الأنبیاءِ دَرَجَةٌ؛
هر کس در حال طلب دانش مرگش فرا رسد ، میان او و پیامبران تنها یک درجه تفاوت باشد .
مجمع البیان : ۹ / ۳۸۰ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
إذا جاءَ المَوتُ لِطالِبِ‏العِلمِ وهُوَ عَلى هذهِ الحالَةِ ماتَ وهُوَ شَهیدٌ ؛
هر گاه جوینده دانش در حال آموختن علم مرگش فرا رسد ، شهید مرده‏است .
الترغیب والترهیب : ۱ / ۹۷ / ۱۶ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام صادق علیه‏السلام :
لَو عَلِمَ النّاسُ ما فی طَلَبِ العِلمِ‏لَطَلَبوهُ ولَو بِسَفکِ المُهَجِ وخَوضِ اللُّجَجِ ؛
اگر مردم مى‏دانستند که علم چه فوایدى دارد ، هر آینه در جستجوى آن بر مى‏آمدند ، گرچه در راه آن خون بریزند و در ژرفاى دریاها فرو روند .
عوالی اللآلی : ۴ / ۶۱ / ۹ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن لَم یَصبِر عَلى ذُلِ‏التَّعَلُّمِ ساعَةً بَقِیَ فی ذُلِّ الجَهلِ أبَدا ؛
هر کس بر خوارى ساعتى دانش آموختن صبر نکند، براى همیشه در خوارى نادانى بماند .
عوالی اللآلی : ۱ / ۲۸۵ / ۱۳۵ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
اُطلُبوا العِلمَ ولَو بِالصِّینِ ؛ فإنَّ طَلَبَ العِلمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسلِم ؛
دانش را فرا گیرید ، گرچه در چین باشد ؛ زیرا طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است .
کنز العمّال : ۲۸۶۹۷ ، ۲۸۶۹۸ منتخب میزان الحکمة : ۳۹۸

امام صادق علیه‏السلام :
لَستُ اُحِبُّ أن أرى الشّابَّ مِنکُم إلاّ غادیا فی حالَینِ : إمّا عالِما أو مُتَعَلِّما ، فإن لَم یَفعَلْ فَرَّطَ ، فإن فَرَّطَ ضَیَّعَ ، وإنْ ضَیَّعَ أثِمَ ، وإن أثِمَ سَکَنَ النارَ والذی بَعَثَ مُحمّدا بِالحَقِّ؛
دوست ندارم جوان شما را جز در دو حـال ببینم : دانشمند یا دانش آموز ؛ زیرا اگر چنین نباشد کوتاهى کرده و چون کوتاهى کند ، ضایع گشته و چون ضایع گردد ، گنهکار باشد و چون گنهکار باشد ، سوگند به آن که محمّد را بحقّ برانگیخت ، در آتش جاى گیرد .
أمالی الطوسیّ : ۳۰۳ / ۶۰۴

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَنِ ازدادَ عِلما ولَم یَزدَدْ هُدىً ، لَم یَزدَدْ مِنَ اللّه إلاّ بُعدا ؛
هر که علمش فزونى گیرد و هدایتش افزون نشود ، جز بر دورى او از خدا افزوده نگردد .
تنبیه الخواطر : ۲ / ۲۱ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۴

امام صادق علیه‏السلام :
أشَدُّ النّاسِ عَذاباعالِمٌ لا یُنتَفَعُ مِن عِلمِهِ بِشَیءٍ ؛
در میان مردمان (گنهکار) سخت‏ترین عذاب را عالمى دارد که از علم خود کمترین سودى نبرد .
بحار الأنوار : ۲ / ۳۷ / ۵۳

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
تَناصَحوا فی العِلمِ ؛ فإنَّ خِیانَةَ أحَدِکُم فی عِلمِهِ أشَدُّ مِن خِیانَتِهِ فی مالِهِ ، وإنَّ اللّه‏َ سائلُکُم یَومَ القِیامَةِ ؛
در دانش، بـا یکدیگر یکرنگ باشید؛ زیرا خیانت هر یک از شما در علمش، بدتر از خیانت کردن در مال است و در روز قیامت خداوند از شما بازخواست مى‏کند .
أمالی الطوسیّ : ۱۲۶ / ۱۹۸ منتخب میزان الحکمة : ۴۰۲

امام على(سلام الله علیه):
العِلمُ یُنجِدُ، الحِکمَةُ تُرشِدُ؛
دانش روشنى مى‏بخشد و حکمت ره مى‏نماید.
علم و حکمت: ج ۱ ص ۷۲ ح ۱۸۲

امام باقر(سلام الله علیه):
إنَّ الفَقیهَ حَقَّ الفَقیهِ: الزاهِدُ فی الدنیا، الراغِبُ فی الآخِرَةِ؛
فقیه، حقیقتاً کسى است که به دنیا بى اعتنا و به آخرت مشتاق باشد.
الکافی: ج ۱، ص ۷۰، ح ۸

امام على(سلام الله علیه):
اِعلَمُوا أنَّ کَمالَ الدِّینِ طَلَبُ الْعِلمِ وَالْعَمَلُ بِهِ؛
بدانید که کمال دین در طلب دانش و به کار بستن آن است.
الکافی، ج ۱، ص ۳۰

امام باقر(سلام الله علیه):
إنَّ مَفاتیحَ العِلمِ السُّؤالُ؛
کلیدهاى دانش پرسیدن است.
علم و حکمت: ج ۱ ص ۳۴۶ ح ۹۶۷

امام باقر(سلام الله علیه):
العِلمُ عِمادُ الرُّوحِ؛
دانش، ستون روح است.
علم و حکمت، ج ۱، ص ۷۶، ح ۲۰۴٫

امام جواد(سلام الله علیه):
الشَّریفُ کُلُّ الشَّریفِ مَن شَرَفُهُ عِلمُهُ.
شریفِ به تمام معنا کسى است که دانشش مایه شرف او گردد.

علم و حکمت: ج ۱ ص ۵۴ ح ۱۰۳

پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله):
العِلمُ رَأسُ الخَیرِ کُلِّهِ؛
دانش منشأ هرگونه خیرى است.
علم و حکمت: ج ۱ ص ۴۰ ح ۲۹

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
خداوند چهارچیز را در چهار چیز قرار داده است :
۱٫برکت علم را ر احترام به استاد
۲٫بقای ایمان را در تعظیم خدا به وسیله انجام بی چون چرای دستوراتش
۳٫لذت و برکت زندگی را در نیکی به پدر و مادر
۴٫و آزادی از جهنم را در آزار ندادن مردم.
نصایح، صفحه ۲۳۰

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
هرکس یک مساله شرعی از احادیث ما پیرامون حلال و حرام و مسائل دینی اش را بیاموزد خدای تعالی هزار گناه او را بیامرزد و شهری از طلا به وسعت دنیا برایش در بهشت بنا کند و به عدد هر موئی که در بدنش قرار دارد برایش حج مقبول می نویسند.
بحارالانوار جلد ۱ صفحه ۲۱۴

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
هرکس یک مساله شرعی از احادیث ما پیرامون حلال و حرام و مسائل دینی اش را بیاموزد خدای تعالی هزار گناه او را بیامرزد و شهری از طلا به وسعت دنیا برایش در بهشت بنا کند و به عدد هر موئی که در بدنش قرار دارد برایش حج مقبول می نویسند.
بحارالانوار جلد ۱ صفحه ۲۱۴

پیامبر اکرم (صلى الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
هرکس که خداوند به او علم دین عطا کرده باشد و او آن را به مردم تعلیم ندهد، پس از مرگ داوند را در حالی ملاقات می کند که بر دهانش لجام آهنین زده باشند.
بحارالانوار جلد ۲ صفحه ۶۸

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند:
طالِبُ العِلمِ مَحفوفٌ بِعِنایَةِ اللَّهِ؛
عنایت خداوند جویاى دانش را فرا گرفته است.
حکمت نامه پیامبر اعظم(ص)، ج ۱، ص ۳۱۳، ح ۳۰۹

پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
أَعلَمُ النّاسِ مَن جَمَعَ عِلمَ النّاسِ إِلى عِلمِهِ؛
داناترین مردم کسى است که دانش دیگران را به دانش خود بیفزاید.
کنزالعمال، ج۱۰، ص۱۴۳، ح۲۸۷۳۱

رسول اکرم )صلى الله علیه و آله وسلم) فرمودند:
لَوکانَ الدِّینُ مُعَلَّقاً بِالثُّرَیّا لَتَناوَلَهُ اُناسٌ مِن أبناء فارِسَ؛
اگر دین به ستاره ثریّا آویزان باشد، مردمانی از ایرانیان آن را به زیر خواهند کشید.
کنزالعمّال ، ح ۳۴۱۳۰ .

امام على (علیه‏السلام) فرمودند:
یا مُؤمِنُ اِنَّ هذَا العِلمَ وَالاَْدَبَ ثَمَنُ نَفْسِکَ فَاجْتَهِد فى تَعَلُّمِهِما ، فَما یَزیدُ مِنْ عِلْمِکَ وَ اَدَبِکَ یَزیدُ فى ثَمَنِکَ وَ قَدْرِکَ ، فَاِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدى اِلى رَبِّکَ وَ بِالاَْدَبِ تَحْسِنُ خِدْمَةَ رَبِّکَ وَبِأَدَبِ الْخِدْمَةِ یَسْتَوجِبُ الْعَبْدُ وَلایَتَهُ وَقُرْبَهُ ، فَاقْبَلِ النَّصیحَةَ کى تَنْجُوَ مِنَ الْعَذابِ؛
اى مؤمن! به تحقیق این دانش و ادب بهاى جان توست پس در آموختن آن دو بکوش که هر چه بر دانش و ادبت افزوده شود بر قیمت و قَدْرت افزوده مى‏شود ؛ زیرا با دانش به پروردگارت راه مى‏یابى و با ادب به پروردگارت خوش خدمتى مى‏کنى و با ادب در خدمت‏گزارى، بنده سزاوار دوستى و نزدیکى به او مى‏شود . پس [این [نصیحت را بپذیر تا از عذاب بِرَهى.
جامع الأخبار، ص ۳۱۰، ح ۸۵۲

امام علی (علیه‏السلام) فرمودند:
العِلمُ وَراثَهٌ کَریمَهٌ ، وَ الادابُ حُلَلٌ مُجَدَّدَهٌ ، وَ الفِکرُ مِرآهٌ صافِیَهٌ؛
علم میراث گرانبهائی است و ادب لباس فاخر و زینتی است و فکر آئینه ای است صاف.
نهج البلاغه

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لا یُدرَکُ العِلمُ بِراحَةِ الجِسمِ ؛
دانش با تن‏آسایى به دست نمى‏آید .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۱۰۶۸۴

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
مَن لَم یَتَعَلَّم فِى الصِّغَرِ لَم یَتَقَدَّم فِى الکِبَرِ ؛
هرکه در کودکى نیاموزد ، در بزرگى پیشرفت نمى‏کند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۸۹۳۷

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
مَنِ اتَّجَرَ بِغَیرِ عِلمٍ فَقَدِ ارتَطَمَ فِى الرِّبا ؛
هر کس بدون آگاهى از دانش [فقه] به تجارت بپردازد ، در ربا فرو مى‏رود .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۸۴۰۱

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
مَن سَألَ فِی صِغَرِهِ أجابَ فِی کِبَرِهِ ؛
هر که در خردسالى بپرسد ، در بزرگْ‏سالى پاسخ مى‏دهد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۸۲۷۳

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
مَن خَلا بِالعِلمِ لَم تُوحِشهُ خَلوَةٌ ؛
هر کس با دانش خلوت کند ، هیچ خلوتى او را به وحشت نمى‏اندازد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۸۱۲۵

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
لِطالِبِ العِلمِ عِزُّ الدُّنیا وَ فَوزُ الآخِرَةِ ؛
جوینده دانش را عزّت دنیا و رستگارى آخرت است .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۷۳۴۹
امام علی(علیه السلام) فرمودند:
کُلُّ شَى‏ءٍ یَنقُصُ عَلَى الإنفاقِ إلاَّالعِلمَ ؛
هر چیزى با بخشیدن کم مى‏شود ، مگر دانش .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۶۸۸۸

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
قَولُ لا اَعلَمُ نِصفُ العِلمِ ؛
گفتنِ نمى‏دانم، نیمى از دانش است .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۶۷۵۸

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
عِلمٌ بِلا عَمَلٍ کَشَجَرٍ بِلا ثَمَرٍ ؛
علم بى عمل ، درخت بى‏ثمر را مى‏مانَد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۶۲۹۰

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
جَمالُ العِلمِ نَشرُهُ وَ ثَمَرَتُهُ العَمَلُ بِهِ ، وَ صِیانَتُهُ وَضعُهُ فِی أهلِهِ ؛
زیبایى علم به نشر آن است ، و میوه‏اش عمل کردن به آن ، و نگاهداشتِ آن قراردادنش میان اهل آن .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۷۵۴

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
تَمامُ العِلمِ العَمَلُ بِمُوجَبِهِ ؛
کمال علم ، عمل کردن به مقتضاى آن است .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۴۸۲

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
بِحُسنِ العَمَلِ تُجنى ثَمَرَةُ العِلمِ لا بِحُسنِ القَولِ ؛
با کردار نیک ، میوه علم چیده مى‏شود ، نه با گفتار نیک .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۴۲۹۶

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
إنَّما زُهدَ النّاسِ فی طَلَبِ العِلمِ کَثرَةُ ما یَرَونَ مِن قِلَّةِ مَن عَمِلَ بِما عَلِمَ ؛
آنچه مردم را به تحصیل دانش بى‏رغبت کرده ، این است که بسیار مى‏بینند آنان که به آنچه آموخته‏اند عمل مى‏کنند ، اندک‏اند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۳۸۹۵

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
ألا لا یَستَحیِیَنَّ مَن لا یَعلَمُ أن یَتَعَلَّمَ فَإنَّ قِیمَةَ کُلِّ امرِئٍ مَا یَعلَمُ ؛
آگاه باشید که آن‏که نمى‏داند، نباید از آموختن شرم کند ؛ زیرا ارزش هر کس به چیزى است که مى‏داند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۲۷۸۷

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اُطلُبُوا العِلمَ تُعرَفُوا بِهِ وَ اعمَلُوا بِه تَکُونُوا مِن أهلِهِ ؛
دانش را بجویید تا به آن شناخته شوید و به آن عمل کنید تا از اهلش باشید .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۲۵۳۱

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اِکتَسِبُوا العِلمَ یَکسِبکُمُ الحَیاةَ ؛
دانش کسب کنید تا به شما زندگى و بالندگى بخشد .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۲۴۸۶

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اَلعِلمُ خَیرٌ مِنَ المالِ ، اَلعِلمُ یَحرُسُکَ وَ أنتَ تَحرُسُ المالَ ؛
دانش، برتر از ثروت است ؛ [زیرا] دانش تو را پاس مى‏دارد ، امّا ثروت را تو مى‏پایى .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۱۹۲۳

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اَلعِلمُ یُنجیکَ ، الجَهلُ یُردیکَ ؛
دانش، نجاتت مى‏دهد و نادانى تباهت مى‏کند .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث۱۵۰

پیامبر خدا (صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم) می فرمایند:
مَن کَتَبَ عَنِّی عِلما أو حَدیثالم یَزَلْ یُکتَبْ لَهُ الأجرُ ما بَقِیَ ذلکَ العِلمُ والحَدیثُ؛
هر کس دانشى یا حدیثى از من بنویسد تا آن دانش و حدیث باقى است ، برایش اجر نوشته شود .
کنز العمّال : ۲۸۹۵۱

پیامبر خدا (صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم) فرمودند:
المؤمنُ إذا ماتَ وتَرَکَ وَرَقةً واحِدَةً علَیها عِلمٌ تَکونُ تِلکَ الوَرَقةُ یَومَ القِیامَةِ سِترا فیما بَینَهُ وبَینَ النارِ ، وأعطاهُ اللّه‏ُ تبارکَ وتعالى بکُلِّ حَرفٍ مَکتوبٍ علَیها مَدینَةً أوسَعَ مِن الدنیا سَبعَ مَرّاتٍ ؛
هر گاه مؤمن بمیرد و یک برگه که روى آن علمى نوشته شده باشد از خود برجاى گذارد ، روز قیامت آن برگه پرده میان او و آتش مى‏شود و خداوند تبارک و تعالى به ازاى هر حرفى که روى آن نوشته شده ، شهرى هفت برابر پهناورتر از دنیا به او مى‏دهد .
أمالی الصدوق : ۴۰ / ۳

پیامبر خدا (صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم) فرمودند:
اکتُبُوا العِلمَ قبلَ ذَهابِ العُلَماءِ ، وإنّما ذَهابُ العِلمِ بِمَوتِ العُلَماءِ؛
دانـش را ، پـیش از درگـذشت دانشمندان ، بنویسید ؛ زیرا با مرگ دانشمندان ، دانش (آنان) نیز مى‏رود .
کنز العمّال : ۲۸۷۳۳

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
قَیِّدُوا العِلمَ بالکِتابِ؛
علم را ، با نوشتن در بند کشید .
کنز العمّال : ۲۹۳۳۲

امام على علیه‏السلام :
کِتابُ الرجُلِ عُنوانُ عَقلِهِ‏وبُرهانُ فَضلِهِ ؛
نوشته (و نامه) انسان ، نشانِ خِرد او و دلیل فضل اوست .
غرر الحکم : ۷۲۶۰ منتخب میزان الحکمة : ۴۸۲

قال رسول الله -صلى الله علیه وآله -:
کل جلوس فى المسجد لغو الا ثلاثة : قراءة مصل ، او ذکرالله اوسائل عن علم ؛
هر نشستى در مسجد لغو است مگر در سه حالت : خواندن قرآن ، گفتن ذکر خدا، سؤ ال(جستوى ) علم .
(میزان الحکمه ، ج ۴، ص ۳۹۳، بحارالانوار، ج ۷۷، ص ۸۸).

قال على – علیه السلام -:
نوم على یقین خیر من صلاة فى شک ؛
خوابیدن با علم و یقین بهتر از نماز و نیایش خدا با شک و تردید است .
(نهج البلاغه ، فیض الاسلام ، ص ۱۱۳۰)

قال رسول الله – صلى الله علیه وآله -:
نوم على علم خیر من صلاة على جهل ؛
خواب با علم بهتر از نماز با جهل است .
(نهج الفصاحه ، م ۳۱۴۰، ص ۶۳۳)

قال الصادق – علیه السلام -:
قال لقمان لابنه : لکل شى ء علامة یعرف بها و یشهد علیها و ان للدین ثلاث علامات : العلم و الایمان و العمل به ، (الى ان قال ) و للعامل ثلاث علامات الصلوة و الصیام و الزکوة ؛
حضرت لقمان به فرزندانش فرمود: براى هر چیزى علامتى است که به وسیله آن علامت شناخته مى شود و به او شهادت داده مى شود، به درستى که براى دین سه علامت است : ۱ – علم ۲ – ایمان ، ۳ – عمل به ایمان ، تا آن جا که فرمود: براى عامل به دین سه علامت است : ۱ – نماز ۲ – روزه ، ۳ – زکات .
(مستدرک الوسائل ، ج ۱، ص ۱۸۳)

امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
کن عالما او متعلما او احب اهل العلم و لا تکن راعبا فتهلک ببعضهم؛
یا دانشمند باش یا دانشجوی یا دوست دار دانشمندان و دشمن علم و اهل آن مباش که به سبب آن هلاک می شوی.
اصول کافی، ج ۱، ص ۳۴٫

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
الحکمة ضاله المومن فخذ الحکمة و لو من اهل النفاق؛
دانش، گم شده ی مسلمانان است، پس دانش بیاموز، اگر چه از غیر مسلمان باشد.
نهج البلاغه، حکمت ۲۰۵٫

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
ایها الناس اعلموا ان کمال الدین طلب العلم و العمل به، الا وان طلب العلم اوجب علیکم من طلب المال؛
ای مردم! بدانید که کمال دین در آموختن علم و عمل کردن به آن است. آگاه باشید که دانش آموزی بر شما واجب تر است از کسب مال.
اصول کافی، ج ۱، ص ۳۰٫

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
طالب العلم، مخوف بعنایعة الله؛
جوینده ی دانش، در پناه عنایت خداوند است.
عوالی اللالی، ج ۱، ص ۲۹۲٫

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
طلب العلم فریضة علی کل مسلم الا ان الله یجب بغاة العلم؛
طلب علم بر هر انسانی واجب است. همانا خداوند علم آموزان را دوست دارد.
اصول کافی، ج ۱،ص ۳۰٫

پیامبر خدا صلى‏ الله ‏علیه و ‏آله و سلّم :
مَن أرادَ عِلمَ الأوَّلینَ والآخِرینَ فَلْیُثَوِّرِ القرآنَ ؛
هرکه خواهان علم پیشینیان و آیندگان ، از اوّل تا به آخر دنیاست ، در قرآن کاوش و تأمل کند .
فلیُثَوِّر القرآن : أی لینقّر عنه ویفکّر فی معانیه وتفسیره وقراءته (النهایه : ۱ / ۲۲۹) .کنز العمّال : ۲۴۵۴

امام محمد باقر (علیه السلام)فرمودند:
خدا رحمت‌ کند بنده‌اى‌ را که‌ علم‌ را زنده‌ کند .
کافى‌ ، ج‌ ۱ ، ص‌ ۴۱

امام محمد باقر (علیه السلام)فرمودند:
هر که‌ علم‌ و دانش‌ را جوید براى‌ آنکه‌ به‌ علما فخر فروشى‌ کند ، یا با سفهابستیزد ، و یا مردم‌ را متوجه‌ خود نماید ، باید آتش‌ را جاى‌ نشستن‌ خود گیرد .
بحارالانوار ، دار احیاء الترا العربى‌ ، ۲ ، ص‌ ۳۸

امام محمد باقر (علیه السلام)فرمودند:
آ‌ که‌ از شما به‌ دیگرى‌ علم‌ بیاموزد ، پاداش‌ او ( نزد خداى‌ تعالى‌ ) به‌ مقدارپاداش‌ دانشجوست‌ ، و از او هم‌ بیشتر مى‌باشد.
کافى‌ ، ج‌ ۱ ، ص‌ ۳۵

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
واضع العلم عند غیر أهله کمقلّد الخنازیر الجوهر و اللّؤلؤ و الذّهب؛
آن که علم به نااهل سپارد چنان است که گوهر و مروارید و طلا به خوکان آویزد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
نوم على علم خیر من صلاه على جهل؛
خواب با علم بهتر از نماز با جهل است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
المتعبّد بغیر فقه کالحمار فی الطّاحون؛
کسى که بى دانش عبادت کند چون الاغ آسیاست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من الصّدقه أن یعلّم الرّجل العلم فیعمل به و یعلّمه؛
از جمله صدقه این است که مرد علم آموزد و بدان عمل کند و تعلیم دهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من عمل على غیر علم کان ما یفسد أکثر ممّا یصلح؛
هر که بى علم عمل کند بیش از آنچه اصلاح می کند، افساد خواهد کرد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من سلک طریقا یلتمس فیه علما سهّل اللَّه له طریقا إلى الجنّه؛
هر که به جستجوى علم راهى سپرد خدا براى وى راهى سوى بهشت بگشاید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من زهد فی الدّنیا علّمه اللَّه بلا تعلّم و جعله بصیرا؛
هر که از دنیا بگذرد خدایش بدون تعلم علم آموزد و بصیرت دهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من أفتى بغیر علم کان إثمه على من أفتاه و من أشار على أخیه بأمر یعلم أنّ الرّشد فی غیره فقد خانه؛
هر که بدون علم فتوى دهد گناه حاصل از آن را به گردن دارد و هر که به برادر خویش کارى سفارش کند و داند که مصلحت در غیر آن است به وى خیانت کرده است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من طلب العلم لیجاری به العلماء أو لیماری به السّفهاء أو یصرف به وجوه النّاس إلیه أدخله اللَّه النّار؛
هر که علم جوید که به وسیله آن با دانشوران هم چشمى کند یا با سفیهان مجادله کند یا توجه عامه را به سوى خود جلب کند، خدایش به جهنم برد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من طلب العلم کان کفّاره لما مضى؛
هر که علم جوید کفاره گناهان گذشته وى باشد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من جادل فی خصومه بغیر علم لم یزل فی سخط اللَّه حتّى ینزع؛
هر که در مناقشه اى بدون علم مجادله کند در خشم خدا باشد تا دست بردارد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
من طلب العلم تکفّل اللَّه برزقه؛
هر که علم جوید خدا عهده دار روزى او شود.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
منهومان لا یشبعان: طالب العلم و طالب المال؛
دو گرسنه اند که سیرى نپذیرند طالب علم و طالب مال.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
مثل الّذی یتعلّم العلم فی صغره کالنّقش على الحجر و مثل الّذی یتعلّم العلم فی کبره کالّذی یکتب على الماء؛
حکایت کسى که در کوچکى علم آموزد چون نقش بر سنگ است حکایت کسى که در بزرگى علم آموزد چون کسى است که بر آب نویسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
مثل الّذی یتعلّم العلم ثمّ لا یحدّث به کمثل الّذی یکنز الکنز فلا ینفق منه؛
حکایت کسى که علم آموزد و از آن سخن نکند چون کسى است که گنجى نهد و از آن خرج نکند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما من خارج خرج من بیته فی طلب العلم إلّا وضعت له الملائکه أجنحتها رضا بما یصنع حتّى یرجع؛
هر که از خانه خویش به طلب دانش بیرون شود فرشتگان به سبب رضایتى که از رفتار او دارند بالهاى خویش براى وى بگسترند تا باز گردد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما خرج رجل من بیته یطلب علما إلّا سهل اللَّه له طریقا إلى الجنّه؛
هر کس از خانه خویش به جستجوى علمى برون شود خدا براى وى راهى بسوى بهشت بگشاید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما تصدّق النّاس بصدقه أفضل من علم ینشر؛
هیچ صدقه اى که مردم دهند از علمى که منتشر شود بهتر نیست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما أتى اللَّه عالما علما إلّا أخذ علیه المیثاق أن لا یکتمه؛
خدا به عالمى علم نداده مگر آنکه از او پیمان گرفته که علم خویش را نهان ندارد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما استرذل اللَّه عبدا إلّا حطّ عنه العلم و الأدب؛
خدا بنده اى را پست نشمارد مگر آنکه علم و ادب را از او فرو گذارد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لا یشبع عالم من علمه حتّى یکون منتهاه الجنّه؛
عالم از علم خویش سیر نگردد تا سرانجام به بهشت رسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لیس منّی إلا عالم أو متعلّم؛
هیچ کس از من نیست به جز دانشمند یا دانش آموز.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لیس من أخلاق المؤمن التّملّق و لا الحسد إلّا فی طلب العلم؛
تملق و حسد بر مؤمن روا نیست مگر در طلب علم.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لو کان العلم معلّقا بالثّریّا لتناوله قوم من أبناء فارس؛
اگر علم به ثریا آویخته بود، گروهى از فرزندان فارس بدان مى رسیدند.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لو خفتم اللَّه تعالى حقّ خیفته لعلمتم العلم الّذی لا جهل معه، و لو عرفتم اللَّه تعالى حقّ معرفته لزالت لدعائکم الجبال؛
اگر از خدا چنانچه شایسته ترسیدن از اوست، ترس داشتید علمى که به جهل آمیخته نیست نصیبتان می شد و اگر خدا را چنان که شایسته شناختن اوست، می شناختید به دعاى شما کوهها جابجا می شد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
لکلّ شی ء طریق و طریق الجنّه العلم؛
هر چیزى راهى دارد و راه بهشت دانش است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کلّ علم وبال یوم القیامه إلّا من عمل به؛
همه علم ها روز قیامت وبال است مگر علمى که بدان عمل کنند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کلّ صاحب علم غرثان إلى علم؛
هر دانشمندى گرسنه علم دیگر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کفى بالمرء علما أن یخشى اللَّه و کفى بالمرء جهلا أن یعجب بنفسه؛
در علم مرد همین بس که از خدا ترسد و در جهل مرد همین بس که مفتون خویش باشد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کاتم العلم یلعنه کلّ شی ء حتّى الحوت فی البحر و الطّیر فی السّماء؛
همه چیز حتى ماهى دریا و مرغ هوا نهان کننده علم را لعنت کنند.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
قلیل العمل ینفع مع العلم و کثیر العمل لا ینفع مع الجهل؛
عمل اندک با علم سودمند افتد و عمل بسیار با جهل سود ندهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
فضل العلم أفضل من فضل العباده؛
فضیلت علم بیشتر از فضیلت عبادت است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الغدّ و الرّواح فی تعلیم العلم أفضل عند اللَّه من الجهاد؛
صبح و شب در کار تعلیم علم به سر بردن نزد خدا از جهاد بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم لا یحلّ منعه؛
منع علم روا نیست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم و المال یستران کلّ عیب و الجهل و الفقر یکشفان کلّ عیب؛
علم و مال هر عیبى را بپوشاند و جهل و فقر هر عیبى را نمایان کند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم میراثی و میراث الأنبیاء من قبلی؛
علم میراث من و میراث پیامبران پیش از من است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم علمان: فعلم فی القلب فذلک العلم النّافع، و علم على اللّسان فذلک حجّه اللَّه على ابن آدم؛
علم دو علم است علمى که در قلب است و علم نافع همین است و علمى است که بر زبان است و او حجت خدا بر فرزند آدم است.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم خزائن و مفتاحها السّؤال فسلوا یرحمکم اللَّه فإنّه یوجر فیه أربعه: السّائل و المعلّم و المستمع و المحبّ لهم؛
علم گنجینه هاست و کلید آن پرسش است بپرسید تا خدا بر شما رحمت آرد که خدا در کار علم چهار کس را پاداش مى دهد پرسنده و آموزگار و شنونده و کسى که دوستدار ایشان است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم حیاه الإسلام و عماد الإیمان و من علم علما أتم اللَّه له أجره و من تعلّم فعمل علّمه اللَّه ما لم یعلم؛
علم حیات اسلام و ستون ایمان است و هر که علمى بیاموزد خدا پاداش او را کامل کند و هر که تعلیم گیرد و عمل کند خدا آنچه نمى داند به او تعلیم دهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم أفضل من العمل و خیر الأعمال أوسطها؛
علم از عبادت افضل است و بهترین عملها عملى است که معتدل تر است.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العلم أفضل من العباده و ملاک الدّین الورع؛
علم از عبادت بهتر است و اساس دین ترس خداست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
العالم إذا أراد بعلمه وجه اللَّه تعالى هابه کلّ شی ء و إذا أراد أن یکثر به الکنوز هاب من کلّ شی ء؛
عالم اگر از علم خویش رضاى خدا خواهد همه چیز از او بترسد و اگر خواهد به وسیله آن گنجها بیندوزد از همه چیز بترسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علم لا ینفع کنز لا ینفق منه؛
علمى که سود ندهد گنجى است که از آن انفاق نکنند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیک بالعلم فإنّ العلم خلیل المؤمن و الحلم وزیره و العقل دلیله و العمل قیّمه و الرّفق أبوه و اللّین أخوه و الصّبر أمیر جنوده؛
علم جوئید که علم یار مؤمن است و بردبارى وزیر اوست و عقل دلیل اوست و عمل سرپرست اوست و ملایمت پدر اوست و مدارا برادر اوست و صبر امیر سپاهیان اوست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علّموا و لا تعنفوا فإنّ المعلّم خیر من المعنف؛
تعلیم دهید و خشونت مکنید که آموزگار بهتر از خشونت گر است.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علّموا و یسّروا، و لا تعسّروا و بشّروا و لا تنفّروا و إذا غضب أحدکم فلیسکت؛
تعلیم دهید و سهل گیرید و سخت مگیرید گشاده رویى کنید و خشونت مکنید و چون یکى از شما خشمگین شود، خاموش ماند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علم لا ینفع ککنز لا ینفق منه و على کلّ شی ء زکاه و زکاه الجسد الصّیام؛
علمى که سود ندهد چون گنجى است که از آن خرج نکنند و هر چیزى زکاتى دارد و زکات تن روزه داشتن است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
عالم ینتفع بعلمه خیر من ألف عابد؛
دانشمندى که از علم او سود برند، از هزار عابد بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طلب العلم فریضه على کلّ مسلم و مسلمه؛
جستن علم بر هر مرد مسلمان و هر زن مسلمان واجب است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طلب العلم فریضه على کلّ مسلم و واضع العلم عند غیر أهله کمقلّد الخنازیر الجوهر و اللؤلؤ و الذهب؛
جستن علم بر هر مسلمانى واجب است و آن که علم را پیش نا اهلان نهد چنان است که گوهر و مروارید و طلا به گرازان آویزد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طلب العلم ساعه خیر من قیام لیله و طلب العلم یوما خیر من صیام ثلاثه أشهر؛
ساعتى علم جستن بهتر از نمازگزارى یک شب است و روزى علم جستن بهتر از سه ماه روزه دارى است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طلب العلم أفضل عند اللَّه من الصّلاه و الصّیام و الحجّ و الجهاد فی سبیل اللَّه عزّ و جلّ؛
جستن علم نزد خدا از نماز و روزه و حج و جهاد در راه خدا عز و جل بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طلب العلم فریضه على کلّ مسلم و أنّ طالب العلم یستغفر له کلّ شی ء حتّى الحیتان فی البحر؛
جستن علم بر هر مسلمانى واجب است و همه چیز، حتى ماهیان دریا براى جویاى علم آمرزش می طلبند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طالب العلم طالب الرّحمه طالب العلم رکن الإسلام و یعطى أجره مع النّبیّین؛
جویاى علم جویاى رحمت است، جویاى علم رکن اسلام است و پاداش او را با پیامبران دهند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طالب العلم للَّه أفضل عند اللَّه من المجاهد فی سبیل اللَّه؛
هر که علم براى رضاى خدا جوید نزد خدا از مجاهد فی سبیل اللَّه بهتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طالب العلم بین الجهال کالحىّ بین الأموات؛
جویاى علم میان جاهلان چون زنده میان مردگانست.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
طالب العلم تبسط له الملائکه أجنحتها رضا بما یطلب؛
فرشتگان بالهاى خویش براى طالب علم بگسترانند که از آنچه وى مى جوید، رضایت دارند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
سلوا أهل الشّرف عن العلم فإن کان عندهم علم فاکتبوه فإنّهم لا یکذبون؛
شریفان را از علم بپرسید اگر علمى نزد ایشان بود بنویسید که آنها دروغ نمى گویند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
سلوا اللَّه علما نافعا و تعوّذوا باللَّه من علم لا ینفع؛
از خدا عملى سودمند بخواهید و از علمى که سود ندهد به خدا پناه برید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ستکون فتن یصبح الرّجل فیها مؤمنا و یمسی کافرا إلّا من أحیاه اللَّه بالعلم؛
فتنه ها خواهد بود که در اثناى آن مرد به صبح مؤمن باشد و به شب کافر شود مگر آن که خدایش به علم زنده دارد.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
سبع یجری للعبد أجرهنّ و هو فی قبره بعد موته: من علّم علما، أو أجرى نهرا، أو حفر بئرا، أو غرس نخلا، أو بنى مسجدا، أو ورّث مصحفا، أو ترک ولدا یستغفر له بعدموته؛
هفت چیز است که پاداش آن براى بنده در قبر او و پس از مرگش دوام دارد کسى که علمى تعلیم دهد، یا نهرى به جریان آورد یا چاهى حفر کند یا نخلى بکارد یا مسجدى بسازد یا مصحفى به ارث گذارد یا فرزندى به جا نهد که پس از مرگش براى او آمرزش خواهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیّر سلیمان بین المال و الملک و العلم فاختار العلم فاعطی الملک و المال لاختیاره العلم؛
سلیمان پیغمبر را میان ملک و دانش مخیر کردند دانش را برگزید ملک را نیز بدو دادند براى آنکه دانش را برگزیده بود.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیر ما یخلّف الإنسان بعده ثلاث ولد صالح یدعو له و صدقه تجری یبلغه أجرها و علم ینتفع به من بعده؛
بهترین چیزى که انسان پس از خود وا مى گذارد سه چیز است فرزند پارسا که براى او دعا کند و صدقه جارى که پاداش آن بدو رسد و دانشى که پس از وى از آن بهره مند شوند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیر الدّنیا و الآخره مع العلم و شرّ الدّنیا و الآخره مع الجهل؛
نیکى دنیا و آخرت با دانش همراه است و بدى دنیا و آخرت با نادانى قرین است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خمسه من مصائب الدّنیا فوت الحبیب و ذهاب المال و شماته الأعداء و ترک العلم و امرأه سوء؛
پنج چیز از مصائب دنیاست: مرگ دوست و تلف شدن مال و سرزنش دشمنان و ترک دانش و زن بد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حفظ الغلام الصّغیر کالنّقش فی الحجر و حفظ الرّجل بعد ما یکبر کالکتاب على الماء؛
محفوظات طفل نورس مانند نقشى است که بر سنگ رقم زنند و محفوظات مرد بزرگ مانند نوشته بر آب است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حسن السّؤال نصف العلم؛
نیک پرسیدن یک نیمه دانستن است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاث من حقائق الإیمان: الإنفاق من الإقتار و إنصافک النّاس من نفسک و بذل العلم للمتعلّم؛
سه چیز از حقایق ایمان است: بخشش با تنگدستى و رعایت انصاف در باره مردم بر ضرر خویش و بذل علم براى دانش آموز.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تناصحوا فی العلم و لا یکتم بعضکم بعضا فإنّ الخیانه فی العلم أشدّ من الخیانه فی المال؛
در کار دانش یار همدیگر باشید و دانش خود را از یکدیگر پوشیده مدارید که خیانت در علم بدتر از خیانت در مال است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تعلّموا ما شئتم أن تعلموا فلن ینفعکم اللَّه بالعلم حتّى تعملوا بما تعلمون؛
هر چه خواهید بیاموزید زیرا خداوند شما را از علم منتفع نکند مگر آن که هر چه را می دانید بکار بندید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تعلّموا العلم و تعلّموا للعلم السّکینه و الوقار و تواضعوا لمن تعلّمون منه؛
دانش بیاموزید و با دانش وقار و آرامش آموزید و نسبت به آموزگار خویش فروتن باشید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الاقتصاد فی النّفقه نصف المعیشه و التّودّد إلى النّاس نصف العقل و حسن السّؤال نصف العلم؛
میانه روى در خرج یک نیمه معیشت است و دوستى با مردم یک نیمه عقل است و خوب پرسیدن یک نیمه دانش است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أیّما ناشئ نشأ فی طلب العلم و العباده حتّى یکبر أعطاه اللَّه یوم القیامه ثواب اثنین و سبعین صدّیقا؛
هر طفلى که در طلب علم و عبادت بزرگ شود خداوند ثواب هفتاد و دو صدیق به او عطا کند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّما شفاء العیّ السؤال؛
علاج نادانى سؤال است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّما العلم بالتّعلّم و إنّما الحلم بالتّحلّم و من یتحرّ الخیر یعطه و من یتّق الشّرّ یوقه؛
علم از تعلم و حلم از تظاهر به حلم حاصل مى شود هر که جویاى خیر باشد همانش دهند و هر که از شر بگریزد از آن بر کنار ماند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
سبع یجری للعبد أجرهنّ و هو فی قبره بعد موته: من علّم علما، أو أجرى نهرا، أو حفر بئرا، أو غرس نخلا، أو بنى مسجدا، أو ورّث مصحفا، أو ترک ولدا یستغفر له بعدموته؛
هفت چیز است که پاداش آن براى بنده در قبر او و پس از مرگش دوام دارد کسى که علمى تعلیم دهد، یا نهرى به جریان آورد یا چاهى حفر کند یا نخلى بکارد یا مسجدى بسازد یا مصحفى به ارث گذارد یا فرزندى به جا نهد که پس از مرگش براى او آمرزش خواهد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیّر سلیمان بین المال و الملک و العلم فاختار العلم فاعطی الملک و المال لاختیاره العلم؛
سلیمان پیغمبر را میان ملک و دانش مخیر کردند دانش را برگزید ملک را نیز بدو دادند براى آنکه دانش را برگزیده بود.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیر ما یخلّف الإنسان بعده ثلاث ولد صالح یدعو له و صدقه تجری یبلغه أجرها و علم ینتفع به من بعده؛
بهترین چیزى که انسان پس از خود وا مى گذارد سه چیز است فرزند پارسا که براى او دعا کند و صدقه جارى که پاداش آن بدو رسد و دانشى که پس از وى از آن بهره مند شوند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خیر الدّنیا و الآخره مع العلم و شرّ الدّنیا و الآخره مع الجهل؛
نیکى دنیا و آخرت با دانش همراه است و بدى دنیا و آخرت با نادانى قرین است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خمسه من مصائب الدّنیا فوت الحبیب و ذهاب المال و شماته الأعداء و ترک العلم و امرأه سوء؛
پنج چیز از مصائب دنیاست: مرگ دوست و تلف شدن مال و سرزنش دشمنان و ترک دانش و زن بد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حفظ الغلام الصّغیر کالنّقش فی الحجر و حفظ الرّجل بعد ما یکبر کالکتاب على الماء؛
محفوظات طفل نورس مانند نقشى است که بر سنگ رقم زنند و محفوظات مرد بزرگ مانند نوشته بر آب است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حسن السّؤال نصف العلم؛
نیک پرسیدن یک نیمه دانستن است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ثلاث من حقائق الإیمان: الإنفاق من الإقتار و إنصافک النّاس من نفسک و بذل العلم للمتعلّم؛
سه چیز از حقایق ایمان است: بخشش با تنگدستى و رعایت انصاف در باره مردم بر ضرر خویش و بذل علم براى دانش آموز.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تناصحوا فی العلم و لا یکتم بعضکم بعضا فإنّ الخیانه فی العلم أشدّ من الخیانه فی المال؛
در کار دانش یار همدیگر باشید و دانش خود را از یکدیگر پوشیده مدارید که خیانت در علم بدتر از خیانت در مال است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تعلّموا ما شئتم أن تعلموا فلن ینفعکم اللَّه بالعلم حتّى تعملوا بما تعلمون؛
هر چه خواهید بیاموزید زیرا خداوند شما را از علم منتفع نکند مگر آن که هر چه را می دانید بکار بندید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تعلّموا العلم و تعلّموا للعلم السّکینه و الوقار و تواضعوا لمن تعلّمون منه؛
دانش بیاموزید و با دانش وقار و آرامش آموزید و نسبت به آموزگار خویش فروتن باشید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الاقتصاد فی النّفقه نصف المعیشه و التّودّد إلى النّاس نصف العقل و حسن السّؤال نصف العلم؛
میانه روى در خرج یک نیمه معیشت است و دوستى با مردم یک نیمه عقل است و خوب پرسیدن یک نیمه دانش است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أیّما ناشئ نشأ فی طلب العلم و العباده حتّى یکبر أعطاه اللَّه یوم القیامه ثواب اثنین و سبعین صدّیقا؛
هر طفلى که در طلب علم و عبادت بزرگ شود خداوند ثواب هفتاد و دو صدیق به او عطا کند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّما شفاء العیّ السؤال؛
علاج نادانى سؤال است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّما العلم بالتّعلّم و إنّما الحلم بالتّحلّم و من یتحرّ الخیر یعطه و من یتّق الشّرّ یوقه؛
علم از تعلم و حلم از تظاهر به حلم حاصل مى شود هر که جویاى خیر باشد همانش دهند و هر که از شر بگریزد از آن بر کنار ماند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ من معادن التّقوى تعلّمک إلى ما قد علمت علم ما لم تعلم و النّقص فیما قد علمت قلّه الزّیاده فیه و إنّما یزهد الرّجل فی علم ما لم یعلم قلّه الانتفاع بما قد علم؛
از جمله منابع پرهیزکارى این است که ندانسته ها را بیاموزى و به دانسته ها ضمیمه کنى، اگر افزایش دانش کم شود مایه نقصان آن مى شود و کسى که از دانسته هاى خود کمتر سود برد، در آموختن ندانسته ها سستى می کند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ ممّا یلحق المؤمن من عمله و حسناته بعد موته علما نشره و ولدا صالحا ترکه و مصحفا ورّثه أو مسجدا بناه أو بیتا لابن السّبیل بناه أو نهرا أجراه أو صدقه أخرجها من ماله فی صحّته و حیاته تلحقه من بعد موته؛
از جمله اعمال و نیکی هاى مؤمن که بعد از مرگ بدو می رسد دانشى است که منتشر کرده باشد و فرزند پارسائی است که به جا گذاشته باشد و قرآنى است که به ارث گذاشته باشد یا مسجدى که بنا کرده باشد یا خانه اى که براى کاروانیان بپا کرده باشد یا نهرى که به کمک او جریان یافته باشد یا مالى که در دوران صحت و حیات از مال خویش جدا کرده باشد همه اینها پس از مرگ بدو می رسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ لکلّ شی ء دعامه و دعامه هذا الدّین الفقه و لفقیه واحد أشدّ على الشّیطان من ألف عابد؛
هر چیزى اساسى دارد و اساس این دین دانش است و یک دانشمند براى شیطان از هزار عابد بدتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ علما لا ینتفع منه لکنز لا ینفق منه؛
دانشى که از آن سود نبرند مثل گنجى است که از آن خرج نکنند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ الملائکه لتضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما یطلب؛
فرشتگان بالهاى خود را براى طالب علم پهن می کنند زیرا از آنچه مى جوید، رضایت دارند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالى یسأل العبد عن فضل علمه کما یسأله عن فضل ماله؛
خداوند از بنده می پرسد که فزونى دانش خود را کجا صرف کرده همچنان که از فزونى مال مى پرسد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ الفتنه تجی ء فتنسف العباد نسفا و ینجو العالم منها بعلمه؛
فتنه بیاید و بندگان را مغلوب کند و دانشمند به کمک دانش خود از آن رهائى یابد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ العلماء هم ورثه الأنبیاء ورثوا العلم فمن أخذه أخذ بحظّ وافر؛
دانشمندان وارث پیامبرانند و دانش را از آن ها میراث برده اند هر کس دانش فرا گیرد سهم فراوان از میراث پیامبران گرفته است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ إنّی أعوذ بک من علم لا ینفع و قلب لا یخشع و دعاء لا یسمع و نفس لا تشبع أعوذ بک اللّهمّ من شرّ هؤلاء الأربع؛
خدایا از دانشى که سود ندهد و دلى که سوز ندارد و دعائى که شنیده نشود و نفسى که سیرى نپذیرد به تو پناه می برم خدایا از این چهار چیز به تو پناه می برم.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ إنّی أعوذ بک من علم لا ینفع و عمل لا یرفع، و دعاء لا یسمع؛
خدایا از دانشى که سود ندهد و عملى که مقبول نیفتد و دعائى که شنیده نشود به تو پناه می برم.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ انفعنی بما علّمتنی و علّمنی ما ینفعنی و زدنی علما؛
خدایا مرا به آنچه تعلیم داده اى منتفع کن و آنچه را براى من نافع است به من بیاموز و دانش مرا فزون کن.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اللّهمّ أغننى بالعلم و زیّنّی بالحلم و أکرمنی بالتّقوى و جمّلنی بالعافیه؛
خدایا مرا به علم توانگر ساز و به حلم زینت بخش و به تقوى عزیز کن و به عافیت زیبائى ده.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ألا أعلّمک خصلات ینفعک اللَّه تعالى بهنّ؟ علیک بالعلم فإنّ العلم خلیل المؤمن و الحلم وزیره و العقل دلیله و العمل قیّمه و الرّفق أبوه و اللّین أخوه و الصّبر أمیر جنوده؛
مى خواهى صفاتى به تو بیاموزم که خداوند تو را به آنها منتفع سازد؟ دانش آموز که دانش دوست مؤمن است و بردبارى پشتیبان او و عقل رهبر و عمل قیم و مدارا پدر و ملایمت برادر اوست و صبر امیر سپاه وى به شمار می رود.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أکثر النّاس قیمه أکثرهم علما؛
هر که به دانش از دیگران پیش تر است، قیمتش از دیگران بیشتر است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أفضل الصّدقه أن یتعلّم المرء المسلم علما ثمّ یعلّمه أخاه المسلم؛
بهترین صدقه ها آن است که مرد مسلمان دانشى بیاموزد و به برادر مسلمان خود تعلیم دهد.
نهج الفصاحه
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أفضل الأعمال العلم باللَّه إنّ العلم ینفعک معه قلیل العمل و کثیره و إنّ الجهل لا ینفعک معه قلیل العمل و لا کثیره؛
بهترین کارها خداشناسى است کارى که با دانش قرین است اندک و بسیار آن سودمند است و کارى که با نادانى قرین است نه اندک آن سود می دهد و نه بسیار.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أغد عالما أو متعلّما أو مستمعا أو محبّا و لا تکن الخامسه فتهلک؛
دانشمند باش یا دانش آموز یا مستمع یا دوستدار علم و پنجمى مباش که هلاک خواهى شد.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أعلم النّاس من جمع علم النّاس إلى علمه؛
دانشمندتر از همه مردم کسى است که دانش دیگران را به دانش خود بیفزاید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اطلبوا العلم من المهد إلى اللّحد؛
از گهواره تا گور دانش بجوئید.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
اطلبوا العلم و لو بالصّین فإنّ طلب العلم فریضه على کلّ مسلم إنّ الملائکه تضع أجنحتها لطالب العلم رضا بما یطلب؛
دانش را بجوئید اگر چه در چین باشد زیرا طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است و فرشتگان بال خویش را براى طالب علم پهن مى کنند زیرا از آنچه وى در طلب آن است خشنود هستند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
أشدّ النّاس حسره یوم القیامه رجل أمکنه طلب العلم فی الدّنیا فلم یطلبه و رجل علّم علما فانتفع به من سمعه منه دونه؛
دو کس روز رستاخیز از همه مردم بیشتر حسرت می خورند یکى مردى که در دنیا براى طلب دانش فرصت داشته ولى به جستجوى آن برنخاسته است یکى دیگر مردى که دانشى به دیگرى آموخته و شاگرد وى از آن بهره مند شده ولى او بى بهره مانده است.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا مات الإنسان انقطع عمله إلّا من ثلاث صدقه جاریه أو علم ینتفع به أو ولد صالح یدعو له؛
وقتى انسان بمیرد دنباله کارهاى نیک او بریده شود جز سه چیز صدقه جارى و دانشى که کسان از آن بهره ور شوند و فرزند درست کارى که براى او دعا کند.
نهج الفصاحه

پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا أتى علىّ یوم لا أزداد فیه علما یقرّبنی إلى اللَّه تعالى فلا بورک لی فی طلوع الشّمس ذلک الیوم؛
اگر روزى بر من بگذرد و در آن روز دانشى نیاموزم که مرا به خداوند نزدیک کند، طلوع آفتاب آن روز بر من مبارک مباد.
نهج الفصاحه

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
آفَهُ العِلمِ النِّسیانُ وَ إضاعَتَهُ أن تُحدِّثَ به غَیرَ أهلِه؛
آفت دانش فراموشی است و دانشى که به نا اهل سپارى، تلف مى شود.
نهج الفصاحه

امام هادی(علیه السلام) می‌فرمایند:
همانا استاد و شاگرد هر دو در رشد و ترقی شریک‌اند.
(بحارالانوار/۷۵/۳۶۶)

امام هادی (علیه السلام) می فرمایند:
خیر من الخیر فاعله ، و أجمل من الجمیل قائله ، و أرجح من العلم حامله ، و شر من الشر جالبه ، و أهول من الهول راکبه؛
بهتر از نیکی نیکوکار است ، و زیباتر از زیبایی ، گوینده آن است ، و برتر از علم حامل آن است ، و بدتر از بدی ، عامل به آن است ، و وحشتناکتر از وحشت ، آورنده آن است .
مسند الامام الهادی ، ص ۳۰۴

امام محمد باقر (ع) می فرمایند:
خدا رحمت کند بنده ای را که علم را زنده کند .
کافی ، ج ۱ ، ص ۴۱

قالَ الإمامُ الْحَسَنُ الْمُجتبی – عَلَیْهِ السَّلام – :
حُسْنُ السُّؤالِ نِصْفُ الْعِلْمِ؛
امام حسن مجتبی – علیه السلام – فرمودند:
کسی که عادت سؤال و حالت پرس و جو دارد مثل آن است که نصف علم ها را فرا گرفته باشد.
کلمة الإمام الحسن – علیه السلام -، ص ۱۲۹
قالَ الإمامُ الْحَسَنُ الْمُجتبی – عَلَیْهِ السَّلام – :
تَعَلَّمُوا الْعِلْمَ، فَإنْ لَمْ تَسْتَطیعُوا حِفْظَهُ فَاکْتُبُوهُ وَ ضَعُوهُ فی بُیُوتِکُمْ؛
امام حسن مجتبی – علیه السلام – فرمودند:
علم و دانش را ـ از هر طریقی ـ فرا گیرید، و چنانچه نتوانستید آن را در حافظه خود نگه دارید، ثبت کنید و بنویسید و در منازل خود در جای مطمئن قرار دهید.
احقاق الحقّ، ج ۱۱، ص ۲۳۵

قالَتْ فاطِمَةُ الزَّهْراء – سلام الله علیها – :
وَ حَرَّمَ اللّه( الشِّرْکَ إخْلاصاً لَهُ بِالرُّبُوبِیَّةِ، فَاتَّقُوا اللّه حَقَّ تُقاتِهِ، وَ لا تَمُوتُّنَ إلاّ وَ أنْتُمْ مُسْلِمُونَ، وَ أطیعُوا اللّه فیما أمَرَکُمْ بِهِ، وَ نَهاکُمْ عَنْهُ، فَاِنّهُ، إنَّما یَخْشَی اللّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءِ ؛
حضرت فاطمه زهرا – سلام الله علیها – فرمودند:
خداوند سبحان شرک را (در امور مختلف) حرام گرداند تا آن که همگان تن به ربوبیّت او در دهند و به سعادت نائل آیند; پس آن طوری که شایسته است باید تقوای الهی داشته باشید و کاری کنید تا با اعتقاد به دین اسلام از دنیا بروید. بنابر این باید اطاعت و پیروی کنید از خداوند متعال در آنچه شما را به آن دستور داده یا از آن نهی کرده است، زیرا که تنها علماء و دانشمندان (اهل معرفت) از خدای سبحان خوف و وحشت خواهند داشت.
ریاحین الشّریعة، ج ۱، ص ۳۱۲
قالَ الاْمامُ علی – علیه السلام – :
أعَزُّ الْعِزِّ الْعِلْمُ، لاِنَّ بِهِ مَعْرِفَةُ الْمَعادِ وَ الْمَعاشِ، وَ أذَلُّ الذُّلِّ الْجَهْلُ، لاِنَّ صاحِبَهُ أصَمُّ، أبْکَمٌ، أعْمی، حَیْرانٌ ؛
امام علی – علیه السلام – فرمودند:
عزیزترین عزّت ها علم و کمال است، برای این که شناخت معاد و تأمین معاشِ انسان، به وسیله آن انجام می پذیرد. و پست ترین ذلّت ها جهل و نادانی است، زیرا که صاحبش همیشه در کری و لالی و کوری می باشد و در تمام امور سرگردان خواهد بود.
نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص ۷۰، ح ۶۵

قالَ الاْمامُ علی – علیه السلام – :
اَلْمُلُوکُ حُکّامٌ عَلَی النّاسِ، وَ الْعِلْمُ حاکِمٌ عَلَیْهِمْ، وَ حَسْبُکَ مِنَ الْعِلْمِ أنْ تَخْشَی اللّهَ، وَ حَسْبُکَ مِنَ الْجَهْلِ أنْ تَعْجِبَ بِعِلْمِکَ ؛
امام علی – علیه السلام – فرمودند:
ملوک بر مردم حاکم هستند و علم بر تمامی ایشان حاکم خواهد بود، تو را در علم کافی است که از خداوند ترسناک باشی؛ و به دانش و علم خود بالیدن، بهترین نشانه نادانی است.
أمالی طوسی، ج ۱، ص ۵۵

قالَ الاْمامُ علی – علیه السلام – :
اَلْعِلْمُ وِراثَةٌ کَریمَةٌ، وَ الاْدَبُ حُلَلٌ حِسانٌ، وَ الْفِکْرَةُ مِرآةٌ صافِیَةٌ، وَ الاْعْتِذارُ مُنْذِرٌ ناصِحٌ، وَ کَفی بِکَ أَدَباً تَرْکُکَ ما کَرِهْتَهُ مِنْ غَیْرِکَ ؛
امام علی – علیه السلام – فرمودند:
علم؛ ارثیه ای با ارزش، و ادب؛ زیوری نیکو، و اندیشه؛ آئینه ای صاف، و پوزش خواستن؛ هشدار دهنده ای دلسوز خواهد بود. و برای با أدب بودنت همین بس که آنچه برای خود دوست نداری، در حقّ دیگران روا نداشته باشی.
بحارالأنوار، ج ۱، ص ۱۶۹، ح ۲۰

قال رَسُولُ اللّهِ – صلی الله علیه وآله – :
مَنْ زارَ عالِماً فَکَأنَّما زارَنی، وَ مَنْ صافَحَ عالِماً فَکأنَّما صافَحَنی، وَ مَنْ جالَسَ عالِماً فَکَأنَّما جالَسَنی، وَ مَنْ جالَسَنی فِی الدُّنْیا أجْلَسْتُهُ مَعی یَوْمَ الْقِیامَةِ؛
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند:
هر کس به دیدار و زیارت عالم و دانشمندی برود مثل آن است که مرا زیارت کرده، هر که با دانشمندی دست دهد و مصافحه کند مثل آن که با من مصافحه نموده، هر شخصی همنشین دانشمندی گردد مثل آن است که با من مجالست کرده، و هر که در دنیا با من همنشین شود، در آخرت همنشین من خواهد گشت.
مستدرک الوسائل، ج ۱۷، ص ۳۰۰، ح ۲۱۴۰۶

قال رَسُولُ اللّهِ – صلی الله علیه وآله – :
اَلْعالِمُ بَیْنَ الْجُهّالِ کَالْحَی بَیْنَ الاْمْواتِ، وَ إنَّ طالِبَ الْعِلْمِ یَسْتَغْفِرُلَهُ کُلُّ شَیء حَتّی حیتانِ الْبَحْرِ، وَ هَوامُّهُ، وَ سُباعُ الْبَرِّ وَ أنْعامُهُ، فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ، فَإنّهُ السَّبَبُ بَیْنَکُمْ وَ بَیْنَ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، وَ إنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ فَریضَةٌ عَلی کُلِ مُسْلِم؛
رسول خدا – صلی الله علیه و آله – فرمودند:
دانشمندی که بین گروهی نادان قرار گیرد همانند انسان زنده ای است بین مردگان، و کسی که در حال تحصیل علم باشد تمام موجودات برایش طلب مغفرت و آمرزش می کنند، پس علم را فرا گیرید چون علم وسیله قرب و نزدیکی شما به خداوند است، و فراگیری علم، بر هر فرد مسلمانی فریضه است.
بحارالأنوار، ج ۱، ص ۱۷۲، ح ۲۵

پیامبر خدا ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ می فرمایند :
أفضل العبادة الفقه؛
برترین عبادت، فقه (فهم دین) است.
الخصال: ۳۰ / ۱۰۴٫
امام صادق (علیه السلام ) می فرمایند:
قال لقمان لابنه : لکل شی ء علامة یعرف بهاو یشهد علیها و ان للدین ثلاث علامات : العلم و الایمان و العمل به ، (الی ان قال ) وللعامل ثلاث علامات الصلوة و الصیام و الزکوة؛
حضرت لقمان به فرزندانش فرمود:برای هر چیزی علامتی است که به وسیله آن علامت شناخته می شود و به او شهادت داده می شود، به درستی که برای دین سه علامت است: ۱- علم، ۲- ایمان، ۳- عمل به ایمان تا آنجا که فرمودند: برای عامل به دین سه علامت است : ۱- نماز، ۲- روزه ، ۳- زکات .
( مستدرک الوسائل ، ج ۱، ص ۱۸۳ )

امام جعفر صادق (علیه السلام) :
طلب العلم فریضة؛
کسب دانش واجب است .
اصول کافی ، ج ۱ ، ص ۳۵

پیامبراکرم صلى الله علیه وآله :
تَمامُ التَّقْوى‏ اَنْ تَتَعَلَّمَ ما جَهِلْتَ وَ تَعْمَلَ بِما عَلِمْتَ؛
تمام تقوا این است که آنچه را نمى‏دانى بیاموزى و بدانچه مى‏دانى عمل کنى.
تنبیه الخواطر، ج ۲، ص ۱۲۰ .

امام على علیه‏السلام می فرمایند :
مردم سه گروهند: دانشمند خداشناس، دانش‏جوى در راه رستگارى و فرومایگانى بى اراده و سرگردان که هر دعوتى را اجابت مى‏کنند و به هر طرف که باد بیاید به همان طرف مى‏روند، از نور دانش روشنایى نمى‏گیرند و به پایگاه محکمى پناه نمى‏برند.
نهج البلاغه، قصار ۱۴۷٫

پیامبراکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله وسلم می فرمایند:
یا عَلىُّ وَ لِلصّالِحِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: یُصْلِحُ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللّه‏ِ تَعالى بِالْعَمَلِ الصّالِحِ وَ یُصْلِحُ دینَهُ بِالْعِلْمِ وَ یَرْضى لِلنّاسِ ما یَرْضى لِنَفْسِهِ؛
اى على! انسان صالح سه نشانه دارد: با عمل صالح، میان خود و خداوند را اصلاح مى‏کند، با علم، دینش را اصلاح مى‏نماید و براى مردم، همانى را مى‏پسندد که براى خود مى‏پسندد.
میراث حدیث شیعه، ج ۲، ص ۳۵، ح ۱۲۲٫

پیامبر اکرم صلى‏الله‏علیه‏و‏آله می فرمایند :
چهار چیز بر هر عاقل و خردمندى از امّت من واجب است. گفته شد: اى پیامبر خدا! آن چهار چیز کدام‏اند؟ فرمودند: گوش فرادادن به دانش، نگهدارى، نشر و عمل به آن.
تحف العقول، ص ۵۷٫

امام على علیه‏السلام :
عِلمُ الْمُنافِقِ فی لِسانِهِ وَعِلْمُ الْمُؤْمِنِ فی عَمَلِهِ؛
دانش منافق در زبان او و دانش مؤمن در کردار اوست.
غررالحکم، ح۶۲۸۸٫

امام على علیه ‏السلام می فرمایند:
مِنْ عَلامَةِ اَحَدِهِمْ (المُتَقینَ) اَنَّکَ تَرى لَهُ قُوَّةً فى دینٍ… وَحِرْصا فى عِلْمٍ وَعِلْما فى حِلْمٍ؛
از نشانه‏هاى پرهیزکاران این است که مى‏بینى در دین نیرومند… در کسب دانش حریص و داراى علم همراه با بردبارى‏اند.
نهج ‏البلاغه، خطبه ۱۹۳٫

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
تجربه ‏ها پایان نپذیرد و شخص عاقل از آنها بر دانش خود بیفزاید.
(غررالحکم ، باب تجربه)

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
دانش با ایمان آباد گردد.
نهج البلاغه ، خ ۱۵۵

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :
خدا بنده ای را پست نمی شمارد مگر آن که علم و ادب را از او فرو گذارد.
(نهج الفصاحه ، ح ۲۵۶۸)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
کسی را که علم از او می آموزید محترم دارید و کسی را که علم بدو می آموزید محترم دارید.
(نهج الفصاحه ، حدیث ۳۱۸۴)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :
آفت دانش فراموشی است و دانشی که به نااهل سپاری تلف می شود.
(نهج الفصاحه ، ح ۵)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
نیکی دنیا و آخرت با دانش همراه است و بدی دنیا و آخرت با نادانی قرین است.
نهج الفصاحه ، ح ۱۴۸۲

امیر المؤمنین علیه السلام ‏فرمودند :
اى مردم بدانید کمال دین طلب علم و عمل بدانست ، بدانید که طلب علم بر شما از طلب مال لازم ‏تر است زیرا مال براى شما قسمت و تضمین شده. عادلى (که خداست) آن را بین شما قسمت کرده و تضمین نموده و به شما مى ‏رساند ولى علم نزد اهلش نگهداشته شده و شما مأمورید کــه آن را از اهلش طلب کنید ، پس آنرا بخواهید.
کتاب کافى جلد ۱ ص ۳۵

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند :
دانش جوئى بر هر مسلمانى واجب است ، همانا خدا دانش جویان را دوست دارد.
اصول کافى ج ۱ ص ۳۵ روایة

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسى که حلم ندارد علم ندارد.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
حلم و بردبارى براى علم و دانش وزیر خوبى است.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
از شریف ‏ترین علم ها و دانش ها آراسته شدن آن به حلم و بردبارى است.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کسى که از سر چشمه و آشامیدنگاه علم و دانش سیراب شده باشد ، جامه حلم و بردبارى به تن کند.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
درخت علم و دانش به بار ننشیند ، تا آن گاه که حلم با او مقرون گردد.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
کمال علم و دانش به بردبارى است و کمال بردبارى به بسیارى تحمّل و فرو بردن خشم است.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
اساس علم و دانش حلم و بردبارى است.
غررالحکم ، باب حلم

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
بردبارى نیکو ، دلیل و نشانه علم بسیار است.
غررالحکم ، باب حلم
امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
سبک نشمارد علم و اهل علم را مگر احمق و نادان.
غررالحکم ، باب حماقت

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
الْعِلْمُ وِرَاثَةٌ کَرِیمَةٌ وَ الْآدَابُ حُلَلٌ مُجَدَّدَةٌ وَ الْفِکْرُ مِرْآةٌ صَافِیَةٌ؛
دانش، میراثى گرانبها ، و آداب ، زیورهاى همیشه تازه ، و اندیشه ، آیینه اى شفاف است.
نهج البلاغه، حکمت ۵

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
به راستى که علم خداى سبحان باطن ها و نهان ها را فرا گرفته و برون ها را شماره کرده است.
غررالحکم ، باب معرفت خدا

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
نادانى شخص ثروتمند ، او را پست گرداند ، و علم و دانش فقیر و نیازمند ، او را برافرازد.
غررالحکم ، باب جهل
پیامبراکرم صلى‏ الله ‏علیه‏ و‏ آله وسلم می فرمایند :
اَلْعِلمُ إمامُ الْعَمَلِ وَالْعَمَلُ تابِعُهُ یُلهَمُ بِهِ السُّعَداءُ وَ یُحْرَمُهُ الأْشقیاءُ؛
دانش پیشواى عمل و عمل پیرو آن است. به خوشبختان دانش الهام مى‏شود و بدبختان از آن محرومند.
الأمالى، طوسى، ص ۴۸۸، ح ۳۸٫

پیامبر اکرم صلى ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله وسلم می فرمایند :
خَیْرُ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ مَعَ العِلْمِ وَ شَرُّ الدُّنْیا وَ الآْخِرَةِ مَعَ الْجَهْلِ ؛
خیر دنیا و آخرت با دانش و شرّ دنیا و آخرت با نادانى است.
بحارالأنوار، ج۱، ص ۲۰۴، ح ۲۳ .

امام علی (علیه السلام):
نَـکَدُ الْعِلْمِ الْکَذِبُ وَ نَـکَدُ الْجِدِّ اللَّعِبُ؛
آفت علم دروغ و آفت جدیت، بازى است.
غرر الحکم ، ح ۱۰۰۰۰٫

امام علی (علیه السلام):
ما اَخَذَ اللّه‏ُ میثاقاً مِنْ اَهْلِ الْجَهْلِ بِطَـلَبِ تِبْیانِ الْعِلْمِ حَتّى اَخَذَ میثاقاً مِنْ اَهْلِ الْعِلْمِ بِبَیانِ الْعِلْمِ لِلجُهّالِ؛ لاَِنَّ الْعِلْمَ کانَ قَبْلَ الْجَهْلِ؛
خداوند، از مردم نادان پیمانى براى جستجوى دانش نگرفت، مگر این‏که پیمان بیان کردن دانش براى نادانان را از اهل دانش گرفت، چرا که دانش، پیش از نادانى بود.
امالى، مفید، ص ۶۶، ح ۱۲٫

پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله):
اِنَّ الْعَبْدَ لِیُذْنِبُ الذَّنْبَ فَیَنْسى بِهِ الْعِلْمَ الَّذى کانَ قَدْ عَلِمَهُ؛
انسان گناه مى‏کند، پس با آن، علمى را که پیشتر مى‏دانسته، از یاد مى‏برد.
عدّة الداعى، ص ۱۹۷٫

پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله):
لَو خِفْتُمُ اللّه‏َ حَقَّ خیفَتِهِ لَعَلِمْتُمُ الْعِلْمَ الَّذى لا جَهلَ مَعَهُ ، وَ لَو عَرَفْتُمُ اللّه‏َ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ لَزالَتْ بِدُعائِکُمُ الْجِبالُ؛
اگر از خدا چنانکه باید مى‏ترسیدید، به دانشى ناب دست مى‏یافتند و اگر خدا را چنانکه باید مى‏شناختید، با دعایتان کوه‏ها از میان مى‏رفتند.
کنز العمّال، ح ۵۸۸۱٫

پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله):
ما مِنْ عالِمٍ اَو مُتَعَلِّمٍ یَمُرُّ بِقَرْیَةٍ مِنْ قُرَى الْمُسْلِمینَ اَو بَلْدَةٍ مِنْ بِلادِ الْمُسْلِمینَ وَ لَمْ یَاْکُلْ مِنْ طَعامِهِمْ وَ لَمْ یَشْرَبْ مِنْ شَرابِهِمْ وَ دَخَلَ مِنْ جانِبٍ وَ خَرَجَ مِنْ جانِبٍ اِلاّ رَفَعَ اللّه‏ُ تَعالى عَذابَ قُبورِهِمْ اَرْبَعینَ یَوْما؛
هیچ دانشمند و یا دانش‏اندوزى از روستایى از روستاها و یا شهرى از شهرهاى مسلمانان نمى‏گذرد و از خوراک آنان نمى‏خورد و از نوشیدنى آنان نمى‏نوشد و از یک طرف وارد نمى‏شود و از طرف دیگر خارج نمى‏گردد، جز آنکه خداى متعال عذاب قبرهایشان را تا چهل روز بر مى‏دارد.
جامع الأخبار ، ص ۵۰۷، ح ۱۴۰۵٫
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله):
تَناصَحوا فِى الْعِلْمِ ، فَاِنَّ خیانَةَ اَحَدِکُمْ فى عِلْمِهِ اَشَدُّ مِنْ خیانَتِهِ فى مالِهِ وَ اِنَّ اللّه‏َ سائِلُـکُمْ یَوْمَ الْقیامَةِ؛
در دانش، خیرخواه یکدیگر باشید که خیانت هر یک از شما در دانشش، سخت‏تر از خیانت او در مالش مى‏باشد و خداوند روز قیامت از شما بازخواست مى‏کند.
امالى طوسى، ص ۱۲۶، ح ۱۹۸٫

امام علی (علیه السلام):
اَلا لا تَنالُ الْعِلْمَ اِلاّ بِسِتَّةٍ ؛ سَاُنبیکَ عَنْ مَجموعِها بِبَیانِ: ذَکاءٌ وَ حِرصٌ وَاصْطِبارٌ وبُلْغَةٌ ؛ و اِرشادُ اُستادٍ وَ طولُ زَمانِ؛
هرگز به دانش دست نمى‏یابى مگر با شش چیز؛ که من در این سخن، تو را از همه آنها آگاه مى‏کنم: هوش، حرص، شکیبایى، شایستگى؛ راهنمایى استاد و درازاى زمان.
آداب المتعلّمین، ص ۸۲٫

امام علی (علیه السلام):
خُذوا مِنْ کُلِّ عِلْمٍ اَحْسَنَهُ فَاِنَّ النَحْلَ یَاْکُلُ مِنْ کُلِّ زَهْرٍ اَزْیَنَهُ فَیَتَوَلَّدُ مِنْهُ جَوهَرانِ نَفیسانِ: اَحَدُهُما فیهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ وَ الآْخَرُ یُسْتَضاءُ بِهِ؛
از هر دانشى بهترینش را انتخاب کنید، زنبورِ عسل از هر گلى زیباترینش را مى‏خورد. در نتیجه دو جواهر گران‏بها از آن تولید مى‏شود: یکى (عسل) براى مردم شفاست و دیگرى (موم) که از آن روشنایى مى‏گیرند.
غرر الحکم ، ح ۵۰۸۲٫

امام رضا (علیه السلام):
رَحِمَ اللّه‏ُ عَبْدا اَحیا اَمْرَنا … یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده‏اى را که امر ما را زنده کند… دانش‏هاى ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم زیبایى‏هاى سخنان ما را مى‏دانستند، از ما پیروى مى‏کردند.
معانى الأخبار ، ص ۱۸۰، ح ۱٫

امام صادق (علیه السلام):
وَ الْمُتَعَلِّمُ یَحْتاجُ اِلى رَغْبَةٍ وَ اِرادَةٍ و فَراغٍ وَ نُسُکٍ وَ خَشْیَةٍ وَ حِفْظٍ وَ حَزْمٍ؛
دانش اندوز به شوق، اراده، فراغت، عبادت، ترس از خدا، مراقبت و آینده‏نگرى نیاز دارد.
مصباح الشریعه، ص ۱۵٫

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله):
مَنْ جاءَهُ الْمَوتُ وَ هُوَ یَطْلُبُ الْعِلْمَ لِیُحْیِىَ بِهِ الاِْسلامَ کانَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الاَْنبِیاء دَرَجَةٌ واحِدَةٌ فِى الْجَنَّةِ؛
هر کس در جستجوى دانش باشد تا با آن اسلام را زنده کند و مرگ او فرا رسد، در بهشت میان او و پیامبران تنها یک درجه فاصله است.
منیة المرید ، ص ۱۰۰٫

امام سجاد (علیه السلام):
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فى طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِ اللُّجَجِ اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَوحى اِلى دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدى اِلَىَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدى اِلَىَّ التَّقىُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم مى‏دانستند که در جستجوى دانش چه چیزى [نهفته] است، بى‏گمان در پى آن مى‏رفتند، حتّى اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خداى تبارک و تعالى به دانیال وحى کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانى است که حق اهل علم را سبک بشمارد و پیروى از ایشان را رها کند و محبوب‏ترین بندگانم نزد من، تقوا پیشه‏اى است که جویاى پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیراى حکیمان باشد.
کافى ، ج ۱، ص ۳۵، ح ۵٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّ وِعاءٍ یَضیقُ بِما جُعِلَ فیهِ اِلاّ وِعاءُ الْعِلْمِ فَاِنَّهُ یَتَّسِعُ بِهِ؛
هر ظرفى که در آن چیزى ریخته شود پر مى‏شود، مگر ظرف دانش که هر چه در آن ریخته شود جا باز مى‏کند.
نهج البلاغه ، حکمت ۲۰۵٫

امام علی (علیه السلام):
اَلْعِلْمُ عِلْمانِ : مَطْبوعٌ ومَسْموعٌ ، ولا یَنْفَعُ الْمَسْموعُ اِذا لَمْ یَکُنِ الْمَطْبوعُ؛
علم دو گونه است: فطرى و شنیدنى، علم شنیدنى مفید واقع نمى‏شود اگر علم فطرى نباشد.
نهج البلاغه ، حکمت ۳۳۸٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّمَا ازْدادَ عِلْمُ الرَّجُلِ زادَتْ عِنایَتُهُ بِنَفْسِهِ وَ بَذَلَ فى ریاضَتِها وَ صَلاحِها جُهْدَهُ؛
هر اندازه دانش انسان بیشتر شود، توجه او به خودش بیشتر مى‏گردد و در ریاضت و رشد و اصلاح نَفْس، کوشش بیشترى مى‏نماید.
غرر الحکم ، ح ۷۲۰۴٫

امام صادق (علیه السلام):
اَلْعِلْمُ مَقْرونٌ اِلَى الْعَمَلِ ، فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ ، ومَنْ عَمِلَ عَلِمَ ، وَالْعِلْمُ یَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَاِنْ اَجابَهُ وَ اِلاَّ ارْتَحَلَ عَنْهُ؛
دانش، با عمل همراه است، پس هر که دانست، عمل کرد و هر که عمل کرد، دانست و دانش، به عمل فرا مى‏خواند. پس اگر او را اجابت کرد، چه بهتر وگرنه از او جدا مى‏گردد.
کافى ، ج ۱، ص ۴۴، ح ۲٫

رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
طَـلَبُ الْعِلْمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسْلِمٍ ، فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَظانِّهِ ، وَاقْتَبِسوهُ مِنْ اَهْلِهِ؛
در پى دانش بودن، بر هر مسلمانى واجب است، پس دانش را از جایى که احتمال بودنش هست، بجویید و آن را از اهلش فراگیرید.
امالى طوسى، ص ۵۶۹، ح ۱۱۷۶٫

رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
قَلْبٌ لَیْسَ فیهِ شَى‏ءٌ مِنَ الحِکمَةِ کَبَیْتٍ خَرِبٍ ، فَتَعَلَّموا وعَلِّموا ، وتَفَقَّهوا ولا تَموتوا جُهّالاً ؛ فَاِنَّ اللّه‏َ لا یَعذِرُ عَلَى الْجَهْلِ؛
دلى که در آن حکمت نیست، همچون خانه‏اى ویران است. پس بیاموزید و آموزش دهید، بفهمید و نادان نمیرید که خداى عزّ و جلّ، بهانه‏اى را براى نادانى نمى‏پذیرد.
الفردوس ، ح ۴۵۹۰٫

امام علی (علیه السلام):
یا مُؤمِنُ اِنَّ هذَا الْعِلْمَ وَالاَْدَبَ ثَمَنُ نَفْسِکَ فَاجْتَهِدْ فى تَعَلُّمِها فَما یَزیدُ مِنْ عِلْمِکَ وَ اَدَبِکَ یَزیدُ فى ثَمَنِکَ وَ قَدْرِکَ، فَاِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدى اِلى رَبِّکَ؛
اى انسان با ایمان، در حقیقت این دانش و ادب، بهاى توست، پس در آموختن آن بکوش، زیرا هرچه بر دانش و ادبت افزوده شود، بر ارج و بهاى تو افزوده مى‏شود، چرا که با دانش به سوى پروردگارت هدایت مى‏شوى.
روضة الواعظین، ص ۱۱٫

امام صادق علیه‏السلام می فرمایند :
لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَى الشّابَّ مِنْـکُمْ اِلاّ غادیاً فى حالَیْنِ : اِمّا عالِماً اَوْ مُتَعَلِّما ، فَاِنْ لَمْ یَفْعَلْ فَرَّطَ ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَیَّعَ ، وَ اِنْ ضَیَّعَ اَثِمَ ، وَ اِنْ اَثِمَ سَـکَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالْحَقِّ ؛
دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببینم : دانشمند یا دانش‏اندوز . اگر جوانى چنین نکند ، کوتاهى کرده و اگر کوتاهى کرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناه کرده است و اگر گناه کند ، سوگند به آن کس که محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را به حق برانگیخت ، دوزخ‏نشین خواهد شد .
امالى طوسى ، ص ۳۰۳، ح ۶۰۴ .

امام باقر علیه‏السلام می فرمایند :
کانَ اَبى زَیْنُ الْعابِدینَ علیه‏السلام اِذا نَظَرَ اِلَى الشَّبابِ الَّذینَ یَطْـلُبونَ الْعِلْمَ اَدْناهُمْ اِلَیْهِ وَ قالَ : مَرحَبا بِکُمْ اَ نْتُمْ وَدائِعُ الْعِلْمِ وَ یوشِکُ اِذْ اَ نْتُمْ صِغارُ قَوْمٍ اَنْ تَـکونوا کِبارَ آخَرینَ ؛
پدرم [امام] زین‏العابدین علیه‏السلام ، هر گاه به جوانانى که دانش مى‏اندوختند ، مى‏نگریست ، آنان را به خود نزدیک مى‏کرد و مى‏فرمود : آفرین بر شما که امانت‏هاى [مردم براى آموختن]دانشید و به‏زودى شما کم‏سالان جامعه ، بزرگان جامعه‏اى دیگر مى‏شوید .
الدر النظیم فى مناقب الائمة اللهامیم ، ص ۵۸۷ .

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله وسلم می فرمایند :
مَنْ تَعَلَّمَ فى شَبابِهِ کانَ بِمَنْزِلَةِ الْوَشْمِ فِى الْحَجَرِ وَ مَن تَعَلَّمَ وَ هُوَ کَبیرٌ کانَ بِمَنْزِلَةِ الْکِتابِ عَلى وَجْهِ الْماءِ ؛
هر کس در جوانى‏اش بیاموزد ، آموخته‏اش مانند نقش بر سنگ است و هر کس در بزرگ‏سالى بیاموزد، مانند نوشتن بر روى آب است .
نوادر راوندى ، ص ۱۳۲، ح ۱۶۹ .

امام رضا(علیه السلام) می فرمایند:
از نشانه‌هاى‌ دین‌ فهمى‌ ، حلم‌ و علم‌ است‌ ، و خاموشى‌ درى‌ از درهاى‌ حکمت‌است‌ . خاموشى‌ و سکوت‌ ، دوستى‌ آور و راهنماى‌ هر کار خیرى‌ است‌ .
(تحف‌ العقول‌ ، ص‌ ۴۶۹)

امام على (علیه‏السلام) می فرمایند:
اِنَّ الْعِلْمَ حَیاةُ الْقُلوبِ وَ نورُ الاَْبْصارِ مِنَ الْعَمى وَ قُوَّةُ الاَْبْدانِ مِنَ الضَّعْفِ؛
به راستى که دانش، مایه حیات دل‏ها، روشن کننده دیدگان کور و نیروبخش بدن‏هاى ناتوان است.
امالى صدوق، ص ۴۹۳، ح ۱٫

امام صادق (علیه السلام):
وَ الْمُتَعَلِّمُ یَحْتاجُ اِلى رَغْبَةٍ وَ اِرادَةٍ و فَراغٍ وَ نُسُکٍ وَ خَشْیَةٍ وَ حِفْظٍ وَ حَزْمٍ؛
دانش اندوز به شوق، اراده، فراغت، عبادت، ترس از خدا، مراقبت و آینده‏نگرى نیاز دارد.
مصباح الشریعه، ص ۱۵٫

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله):
مَنْ جاءَهُ الْمَوتُ وَ هُوَ یَطْلُبُ الْعِلْمَ لِیُحْیِىَ بِهِ الاِْسلامَ کانَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الاَْنبِیاء دَرَجَةٌ واحِدَةٌ فِى الْجَنَّةِ؛
هر کس در جستجوى دانش باشد تا با آن اسلام را زنده کند و مرگ او فرا رسد، در بهشت میان او و پیامبران تنها یک درجه فاصله است.
منیة المرید ، ص ۱۰۰٫

امام سجاد (علیه السلام):
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فى طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِ اللُّجَجِ اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَوحى اِلى دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدى اِلَىَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدى اِلَىَّ التَّقىُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم مى‏دانستند که در جستجوى دانش چه چیزى [نهفته] است، بى‏گمان در پى آن مى‏رفتند، حتّى اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خداى تبارک و تعالى به دانیال وحى کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانى است که حق اهل علم را سبک بشمارد و پیروى از ایشان را رها کند و محبوب‏ترین بندگانم نزد من، تقوا پیشه‏اى است که جویاى پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیراى حکیمان باشد.
کافى ، ج ۱، ص ۳۵، ح ۵٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّ وِعاءٍ یَضیقُ بِما جُعِلَ فیهِ اِلاّ وِعاءُ الْعِلْمِ فَاِنَّهُ یَتَّسِعُ بِهِ؛
هر ظرفى که در آن چیزى ریخته شود پر مى‏شود، مگر ظرف دانش که هر چه در آن ریخته شود جا باز مى‏کند.
نهج البلاغه ، حکمت ۲۰۵٫

امام علی (علیه السلام):
اَلْعِلْمُ عِلْمانِ : مَطْبوعٌ ومَسْموعٌ ، ولا یَنْفَعُ الْمَسْموعُ اِذا لَمْ یَکُنِ الْمَطْبوعُ؛
علم دو گونه است: فطرى و شنیدنى، علم شنیدنى مفید واقع نمى‏شود اگر علم فطرى نباشد.
نهج البلاغه ، حکمت ۳۳۸٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّمَا ازْدادَ عِلْمُ الرَّجُلِ زادَتْ عِنایَتُهُ بِنَفْسِهِ وَ بَذَلَ فى ریاضَتِها وَ صَلاحِها جُهْدَهُ؛
هر اندازه دانش انسان بیشتر شود، توجه او به خودش بیشتر مى‏گردد و در ریاضت و رشد و اصلاح نَفْس، کوشش بیشترى مى‏نماید.
غرر الحکم ، ح ۷۲۰۴٫

امام صادق (علیه السلام):
اَلْعِلْمُ مَقْرونٌ اِلَى الْعَمَلِ ، فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ ، ومَنْ عَمِلَ عَلِمَ ، وَالْعِلْمُ یَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَاِنْ اَجابَهُ وَ اِلاَّ ارْتَحَلَ عَنْهُ؛
دانش، با عمل همراه است، پس هر که دانست، عمل کرد و هر که عمل کرد، دانست و دانش، به عمل فرا مى‏خواند. پس اگر او را اجابت کرد، چه بهتر وگرنه از او جدا مى‏گردد.
کافى ، ج ۱، ص ۴۴، ح ۲٫

رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
طَـلَبُ الْعِلْمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسْلِمٍ ، فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَظانِّهِ ، وَاقْتَبِسوهُ مِنْ اَهْلِهِ؛
در پى دانش بودن، بر هر مسلمانى واجب است، پس دانش را از جایى که احتمال بودنش هست، بجویید و آن را از اهلش فراگیرید.
امالى طوسى، ص ۵۶۹، ح ۱۱۷۶٫

رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
قَلْبٌ لَیْسَ فیهِ شَى‏ءٌ مِنَ الحِکمَةِ کَبَیْتٍ خَرِبٍ ، فَتَعَلَّموا وعَلِّموا ، وتَفَقَّهوا ولا تَموتوا جُهّالاً ؛ فَاِنَّ اللّه‏َ لا یَعذِرُ عَلَى الْجَهْلِ؛
دلى که در آن حکمت نیست، همچون خانه‏اى ویران است. پس بیاموزید و آموزش دهید، بفهمید و نادان نمیرید که خداى عزّ و جلّ، بهانه‏اى را براى نادانى نمى‏پذیرد.
الفردوس ، ح ۴۵۹۰٫

امام علی (علیه السلام):
یا مُؤمِنُ اِنَّ هذَا الْعِلْمَ وَالاَْدَبَ ثَمَنُ نَفْسِکَ فَاجْتَهِدْ فى تَعَلُّمِها فَما یَزیدُ مِنْ عِلْمِکَ وَ اَدَبِکَ یَزیدُ فى ثَمَنِکَ وَ قَدْرِکَ، فَاِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدى اِلى رَبِّکَ؛
اى انسان با ایمان، در حقیقت این دانش و ادب، بهاى توست، پس در آموختن آن بکوش، زیرا هرچه بر دانش و ادبت افزوده شود، بر ارج و بهاى تو افزوده مى‏شود، چرا که با دانش به سوى پروردگارت هدایت مى‏شوى.
روضة الواعظین، ص ۱۱٫

امام صادق علیه‏السلام می فرمایند :
لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَى الشّابَّ مِنْـکُمْ اِلاّ غادیاً فى حالَیْنِ : اِمّا عالِماً اَوْ مُتَعَلِّما ، فَاِنْ لَمْ یَفْعَلْ فَرَّطَ ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَیَّعَ ، وَ اِنْ ضَیَّعَ اَثِمَ ، وَ اِنْ اَثِمَ سَـکَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالْحَقِّ ؛
دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببینم : دانشمند یا دانش‏اندوز . اگر جوانى چنین نکند ، کوتاهى کرده و اگر کوتاهى کرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناه کرده است و اگر گناه کند ، سوگند به آن کس که محمّد صلى‏الله‏علیه‏و‏آله را به حق برانگیخت ، دوزخ‏نشین خواهد شد .
امالى طوسى ، ص ۳۰۳، ح ۶۰۴ .

امام باقر علیه‏السلام می فرمایند :
کانَ اَبى زَیْنُ الْعابِدینَ علیه‏السلام اِذا نَظَرَ اِلَى الشَّبابِ الَّذینَ یَطْـلُبونَ الْعِلْمَ اَدْناهُمْ اِلَیْهِ وَ قالَ : مَرحَبا بِکُمْ اَ نْتُمْ وَدائِعُ الْعِلْمِ وَ یوشِکُ اِذْ اَ نْتُمْ صِغارُ قَوْمٍ اَنْ تَـکونوا کِبارَ آخَرینَ ؛
پدرم [امام] زین‏العابدین علیه‏السلام ، هر گاه به جوانانى که دانش مى‏اندوختند ، مى‏نگریست ، آنان را به خود نزدیک مى‏کرد و مى‏فرمود : آفرین بر شما که امانت‏هاى [مردم براى آموختن]دانشید و به‏زودى شما کم‏سالان جامعه ، بزرگان جامعه‏اى دیگر مى‏شوید .
الدر النظیم فى مناقب الائمة اللهامیم ، ص ۵۸۷ .

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله وسلم می فرمایند :
مَنْ تَعَلَّمَ فى شَبابِهِ کانَ بِمَنْزِلَةِ الْوَشْمِ فِى الْحَجَرِ وَ مَن تَعَلَّمَ وَ هُوَ کَبیرٌ کانَ بِمَنْزِلَةِ الْکِتابِ عَلى وَجْهِ الْماءِ ؛
هر کس در جوانى‏اش بیاموزد ، آموخته‏اش مانند نقش بر سنگ است و هر کس در بزرگ‏سالى بیاموزد، مانند نوشتن بر روى آب است .
نوادر راوندى ، ص ۱۳۲، ح ۱۶۹ .

امام رضا(علیه السلام) می فرمایند:
از نشانه‌هاى‌ دین‌ فهمى‌ ، حلم‌ و علم‌ است‌ ، و خاموشى‌ درى‌ از درهاى‌ حکمت‌است‌ . خاموشى‌ و سکوت‌ ، دوستى‌ آور و راهنماى‌ هر کار خیرى‌ است‌ .
(تحف‌ العقول‌ ، ص‌ ۴۶۹)

امام على (علیه‏السلام) می فرمایند:
اِنَّ الْعِلْمَ حَیاةُ الْقُلوبِ وَ نورُ الاَْبْصارِ مِنَ الْعَمى وَ قُوَّةُ الاَْبْدانِ مِنَ الضَّعْفِ؛
به راستى که دانش، مایه حیات دل‏ها، روشن کننده دیدگان کور و نیروبخش بدن‏هاى ناتوان است.
امالى صدوق، ص ۴۹۳، ح ۱٫

رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إذا ظَهَرتِ البِدعُ فی اُمّتی فلْیُظهِرِ العالِمُ علمَهُ ، فمَن لَم یَفعل فعَلَیهِ لَعنةُ اللّه‏ِ؛
هرگاه بدعت‏ها در میان امت من آشکار شد، بر عالم است که علمش را آشکار کند و هر کس نکند، لعنت خدا بر او.
الکافی : ج ۱ ، ص ۵۴ ، ح ۲

حضرت علی(علیه السلام) می فرمایند:
اَعَزُّ العِزِّ العِلمُ ؛ لاِءَنَّ بِهِ مَعرِفَةُ المَعادِ وَ المَعاشِ، وَ اَذَلُّ الذُّلِّ الجَهلُ ؛ لاِءَنَّ صاحِبَهُ اَصَمُّ ، اَبکَمُ ، اَعمى ، حَیرانُ؛
عزیزترین عزّت، دانش است، چرا که با آن معاد شناخته مى‏شود و راه کسب معاش به دست مى‏آید و خوارترین خوارى، نادانى است، چرا که نادان کر و لال و کور و سرگردان است.
نزهة الناظر، ص ۷۰، ح ۶۵

حضرت على (علیه السلام) می فرمایند:
اِنَّ العِلمَ حَیاةُ القُلوبِ وَ نورُ الاَْبصارِ مِنَ العَمى وَ قُوَّةُ الاَْبدانِ مِنَ الضَّعفِ؛
به راستى که دانش، مایه حیات دل‏ها، روشن کننده دیدگان کور و نیروبخش بدن‏هاى ناتوان است.
امالى صدوق، ص ۴۹۳، ح ۱

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
اِکتَسِبُوا العِلمَ یَکسِبکُمُ الحَیاةَ؛
دانش کسب کنید تا به شما زندگى (و بالندگى) بخشد.
غررالحکم و دررالکلم، ح ۲۴۸۶

امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
قَدرُ الرَّجُلِ عَلى‏ قَدرِ هِمَّتِهِ ، وَ عَمَلُهُ عَلى‏ قَدرِ نِیَّتِهِ؛
ارزش آدمى به اندازه همّت او ، و عملش به اندازه نیّت اوست.
غررالحکم و دررالکلم ، ح ۶۷۴۳

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تَمامُ التَّقوى‏ اَن تَتَعَلَّمَ ما جَهِلتَ وَ تَعمَلَ بِما عَلِمتَ؛
تمام تقوا این است که آنچه را نمى ‏دانى بیاموزى و بدانچه مى ‏دانى عمل کنى.
تنبیه الخواطر، ج ۲، ص ۱۲۰

امام علی (علیه السلام) می فرمایند:
یا مَعشَرَ الفِتیانِ، حَصِّنوا اَعراضَکُم باِلاَْدَبِ وَ دینَـکُم بِالعِلمِ
اى جوانان! آبرویتان را با ادب و دینتان را با دانش حفظ کنید.
تاریخ یعقوبى ، ج ۲، ص ۲۱۰

رسول اکرم صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله می فرمایند:
اَلْعِلْمُ حَیاةُ الاِْسْلامِ وَ عِمادُ الاْیمانِ وَ مَنْ عَلِمَ عِلْما اَتـَمَّ اللّه‏ُ لَهُ اَجْرَهُ وَ مَنْ تَعَلَّمَ فَعَمِلَ عَلَّمَهُ اللّه‏ُ ما لَمْ یَعْلَمْ ؛
علم، حیات اسلام و تکیه ‏گاه ایمان است و هر کس علمى بیاموزد، خداوند پاداش او را تمام گرداند و هر کس بیاموزد و عمل کند، خداوند، تعلیم دهد به او آنچه را که نمى‏داند.
نهج الفصاحه، ح ۲۰۱۹

پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم می فرمایند:
اِنَّ اللّه‏َ تَعالى قَد تَکَفَّلَ لِطالِبِ العِلمِ بِرِزقِهِ خاصَّةً عَمّا ضَمِنَهُ لِغَیرِهِ
بى‏گمان خداوند متعال روزى جویاى دانش را به‏ طور ویژه، افزون بر آنچه براى دیگران تضمین کرده، به عهده گرفته است.
منیة المرید ، ص ۱۶۰

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
خَیرُ الدُّنیا وَالآخِرَةِ مَعَ العِلمِ وَشَرُّ الدُّنیا وَالآخِرَةِ مَعَ الجَهل
خیر دنیا و آخرت با دانش است و شرّ دنیا و آخرت با نادانى.
الحیاة، ج‏۱، ص‏۳۵

امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
تَعَلَّمُوا العِلمَ فَإنَّ تَعَلُّمَهُ حَسَنَةٌ، وَطَلَبَهُ عِبَادَةٌ؛
دانش بیاموزید که آموختن آن، پاداش دارد و جستوجوی آن عبادت است.
بحار الأنوار، ج ۷۸، ص ۱۸۹

امام علی(علیه السلام) فرمودند:
اِکتَسِبُوا العِلمَ یکسِبکمُ الحَیاةَ ؛
دانش کسب کنید تا به شما زندگى (و بالندگى) بخشد.
غررالحکم و دررالکلم، ح ۲۴۸۶

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
جالِس العُلَماءَ یزدَد عِلمُک وَ یحسُن اَدَبُک وتَزک نَفسُک؛
با علما معاشرت کن تا علمت زیاد، ادبت نیکو و جانت پاک شود.
مطالب السؤول، ص ۴۹

امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
بادِروا اَحداثَکم بِالحَدیثِ قَبلَ اَن تَسبِقَکم اِلَیهِمُ المُرجِئَةُ؛
به آموختن حدیث (معارف دینى) به جوانانتان ، پیش از آن‏که منحرفین آنان را گمراه سازند، اقدام نمایید.
تهذیب الأحکام ، ج ۸ ، ص ۱۱۱، ح ۳۸۱

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
اَلنّاسُ رَجُلانِ: عالِمٌ وَ مُتَعَلِّمٌ وَ لا خَیرَ فیما سِواهُما
مردم، دو گروهند: دانشمند و دانش ‏اندوز و در غیر این دو، خیرى نیست.
(نهج الفصاحه، ح ۳۱۴۵ )
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
اِنَّ اللّه‏َ یحِبُّ بُغاةَ العِلمِ
خداوند جویندگان دانش را دوست دارد.
(کافى، ج۱، ص ۳۰، ح۱ )

امام علی (علیه السلام) فرمودند:
مِن عَلامَةِ اَحَدِهِم (المُتَقینَ) اَنَّک تَرى لَهُ قُوَّةً فى دینٍ… وَحِرصا فى عِلمٍ وَعِلما فى حِلمٍ
از نشانه‏ هاى پرهیزکاران این است که مى ‏بینى در دین نیرومند … در کسب دانش حریص و داراى علم همراه با بردبارى‏اند.
(نهج ‏البلاغه، خطبه ۱۹۳
امام محمد باقر (علیه السلام) فرمودند:
رَحِمَ اللهُ عَبداً اِحیاءَ العِلمَ
خدا رحمت کند بنده ای را که علم را زنده می کند.
(کافی ، ج ۱ ، ص ۴۱)

امام محمد باقر (علیه السلام) فرمودند:
ما شیب شی ء بشی ء احسن من حلم بعلم
چیزی با چیزی نیامیخته است که بهتر از حلم با علم باشد.
(بحارالانوار ، دار احیاء التراث العربی ، ج ۷۵ ، ص ۱۷۲ )

رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم)فرمودند:
اَجوَدُکُم مِن بَعدی رَجُلٌ عَلِمَ عِلماً فَنَشَرَ عِلمَهُ ؛
بخشنده ترین شما پس از من کسی است که دانشی بیاموزد آنگاه دانش خود را بپراکند.
(میزان الحکمه،ح۱۳۸۲۵)

امام علی علیه السلام فرمودند:
العلم وراثه کریمه ، و الاداب حلل مجدده ، و الفکرمرآه صافیه؛
علم میراث گرانبهائی است و ادب لباس فاخر و زینتی است و فکر آئینه ای است صاف.
(نهج البلاغه)

امام علی علیه السلام فرمودند:
اَلعِلمُ کَنزٌ عَظیمٌ لایَفنی؛
علم گنج بزرگی است که با خرج کردن تمام نمی شود.
(غرور الحکم و در الکلم)

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
طلب العلم فریضة علی کل مسلم، الا ان الله یحب بغاة العلم
طلب علم بر هر مسلمانی واجب است، همانا خدا جویندگان علم را دوست دارد.
(اصول کافی ج ۱ /باب دوم/ص ۳۵)

امام باقر (سلام الله علیها)می فرمایند:
زکات دانش، آموختن به بندگان خداست.
اصول کافی، ج۱، ص ۴۱٫

امام صادق (سلام الله علیها)می فرمایند:
در پیشگاه کسی که از او دانش می آموزید، فروتن باشید.
اصول کافی، ج۱، ص ۳۶٫

امام صادق (علیه السلام)می فرمایند:
تواضعوا لمن طلبتم منه العلم ؛
در پیشگاه کسی که از او دانش می آموزید، فروتن باشید.
اصول کافی، ج۱، ص ۳۶٫
امام باقر(علیه السلام)می فرمایند:
زکاة العلم أن تعلمه عباد الله؛
زکات دانش، آموختن به بندگان خداست.
اصول کافی، ج۱، ص ۴۱٫

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله):
تَناصَحوا فِى الْعِلْمِ ، فَاِنَّ خیانَةَ اَحَدِکُمْ فى عِلْمِهِ اَشَدُّ مِنْ خیانَتِهِ فى مالِهِ وَ اِنَّ اللّه‏َ سائِلُـکُمْ یَوْمَ الْقیامَةِ؛
در دانش، خیرخواه یکدیگر باشید که خیانت هر یک از شما در دانشش، سخت‏تر از خیانت او در مالش مى‏باشد و خداوند روز قیامت از شما بازخواست مى‏کند.
امالى طوسى، ص ۱۲۶، ح ۱۹۸٫

امام علی (علیه السلام):
اَلا لا تَنالُ الْعِلْمَ اِلاّ بِسِتَّةٍ ؛ سَاُنبیکَ عَنْ مَجموعِها بِبَیانِ: ذَکاءٌ وَ حِرصٌ وَاصْطِبارٌ وبُلْغَةٌ ؛ و اِرشادُ اُستادٍ وَ طولُ زَمانِ؛
هرگز به دانش دست نمى‏یابى مگر با شش چیز؛ که من در این سخن، تو را از همه آنها آگاه مى‏کنم: هوش، حرص، شکیبایى، شایستگى؛ راهنمایى استاد و درازاى زمان.
آداب المتعلّمین، ص ۸۲٫

امام علی (علیه السلام):
خُذوا مِنْ کُلِّ عِلْمٍ اَحْسَنَهُ فَاِنَّ النَحْلَ یَاْکُلُ مِنْ کُلِّ زَهْرٍ اَزْیَنَهُ فَیَتَوَلَّدُ مِنْهُ جَوهَرانِ نَفیسانِ: اَحَدُهُما فیهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ وَ الآْخَرُ یُسْتَضاءُ بِهِ؛
از هر دانشى بهترینش را انتخاب کنید، زنبورِ عسل از هر گلى زیباترینش را مى‏خورد. در نتیجه دو جواهر گران‏بها از آن تولیدئ مى‏شود: یکى (عسل) براى مردم شفاست و دیگرى (موم) که از آن روشنایى مى‏گیرند.
غرر الحکم ، ح ۵۰۸۲٫
امام رضا (علیه السلام):
رَحِمَ اللّه‏ُ عَبْدا اَحیا اَمْرَنا … یَتَعَلَّمُ عُلومَنا وَ یُعَلِّمُهَا النّاسَ ، فَاِنَّ النّاسَ لَوْ عَلِموا مَحاسِنَ کَلامِنا لاَتَّبَعونا؛
رحمت خدا بر بنده‏اى را که امر ما را زنده کند. دانش‏هاى ما را فرا گیرد و به مردم بیاموزد. اگر مردم زیبایى‏هاى سخنان ما را مى‏دانستند، از ما پیروى مى‏کردند.
معانى الأخبار ، ص ۱۸۰، ح ۱٫

امام صادق (علیه السلام):
وَ الْمُتَعَلِّمُ یَحْتاجُ اِلى رَغْبَةٍ وَ اِرادَةٍ و فَراغٍ وَ نُسُکٍ وَ خَشْیَةٍ وَ حِفْظٍ وَ حَزْمٍ؛
دانش اندوز به شوق، اراده، فراغت، عبادت، ترس از خدا، مراقبت و آینده‏نگرى نیاز دارد.
مصباح الشریعه، ص ۱۵٫

پیامبر اکرم (صلی الله و علیه و آله):
اِنَّ اللّه‏َ تَعالى قَدْ تَکَفَّلَ لِطالِبِ الْعِلْمِ بِرِزْقِهِ خاصَّةً عَمّا ضَمِنَهُ لِغَیْرِهِ؛
بى‏گمان خداوند متعال روزى جویاى دانش را به‏طور ویژه، افزون بر آنچه براى دیگران تضمین کرده، به عهده گرفته است.
منیة المرید ، ص ۱۶۰٫
رسول اکرم (صلی الله علیه و آله):
مَنْ جاءَهُ الْمَوتُ وَ هُوَ یَطْلُبُ الْعِلْمَ لِیُحْیِىَ بِهِ الاِْسلامَ کانَ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ الاَْنبِیاء دَرَجَةٌ واحِدَةٌ فِى الْجَنَّةِ؛
هر کس در جستجوى دانش باشد تا با آن اسلام را زنده کند و مرگ او فرا رسد، در بهشت میان او و پیامبران تنها یک درجه فاصله است.
منیة المرید ، ص ۱۰۰٫

امام سجاد (علیه السلام):
لَوْ یَعْلَمُ النّاسُ ما فى طَـلَبِ الْعِلْمِ لَطَـلَبوهُ وَ لَو بِسَفْکِ الْمُهَجِ وَ خَوضِ اللُّجَجِ اِنَّ اللّه‏َ تَبارَکَ وَ تَعالى اَوحى اِلى دانیالَ : اِنَّ اَمْقَتَ عَبیدى اِلَىَّ الْجاهِلُ الْمُسْتَخِفُّ بِحَقِّ اَهْلِ الْعِلْمِ ، التّارِکُ لِلاِْقْتِداءِ بِهِمْ وَ اِنَّ اَحَبَّ عَبیدى اِلَىَّ التَّقىُّ الطّالِبُ لِلثَّوابِ الْجَزیلِ اَللاّزِمُ لِلْعُلَماءِ التّابِـعُ لِلْحُلَماءِ القابِلُ عَنِ الْحُـکَماءِ؛
اگر مردم مى‏دانستند که در جستجوى دانش چه چیزى [نهفته] است، بى‏گمان در پى آن مى‏رفتند، حتّى اگر با ریخته شدن خون و فرو رفتن در اعماق دریا باشد. خداى تبارک و تعالى به دانیال وحى کرد: منفورترین بندگانم نزد من، نادانى است که حق اهل علم را سبک بشمارد و پیروى از ایشان را رها کند و محبوب‏ترین بندگانم نزد من، تقوا پیشه‏اى است که جویاى پاداش فراوان، همراه دانشمندان، پیرو بردباران و پذیراى حکیمان باشد.
کافى ، ج ۱، ص ۳۵، ح ۵٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّ وِعاءٍ یَضیقُ بِما جُعِلَ فیهِ اِلاّ وِعاءُ الْعِلْمِ فَاِنَّهُ یَتَّسِعُ بِهِ؛
هر ظرفى که در آن چیزى ریخته شود پر مى‏شود، مگر ظرف دانش که هر چه در آن ریخته شود جا باز مى‏کند.
نهج البلاغه ، حکمت ۲۰۵٫

امام علی (علیه السلام)می فرمایند:
اى جویاى دانش! دانش فضیلت‏هاى بسیارى دارد: سَرش تواضع، چشمش دورى از حسد، گوشش فهم، زبانش راستگویى، حافظه‏اش جستجو، دلش خوش‏نیّتى، عقلش شناخت اشیاء و امور، دستش رحمت، پایش دیدار دانشمندان، همّتش سلامت، حکمتش تقوا، قرارگاهش نجات، جلودارش عافیت، مَرکبش وفا، سلاحش نرمى سخن، شمشیرش خشنودى، کمانش سازگارى، سپاهش گفتگو با دانشمندان، داراییش ادب، اندوخته‏اش پرهیز از گناهان، توشه‏اش نیکى، جایگاهش، گفت‏وگو و مذاکره، رهنمایش هدایت و دوستش، عشق به نیکان است.
کافى ، ج ۱، ص ۴۸، ح ۲٫

امام علی (علیه السلام):
کُلَّمَا ازْدادَ عِلْمُ الرَّجُلِ زادَتْ عِنایَتُهُ بِنَفْسِهِ وَ بَذَلَ فى ریاضَتِها وَ صَلاحِها جُهْدَهُ؛
هر اندازه دانش انسان بیشتر شود، توجه او به خودش بیشتر مى‏گردد و در ریاضت و رشد و اصلاح نَفْس، کوشش بیشترى مى‏نماید.
غرر الحکم ، ح ۷۲۰۴٫

امام صادق (علیه السلام):
اَلْعِلْمُ مَقْرونٌ اِلَى الْعَمَلِ ، فَمَنْ عَلِمَ عَمِلَ ، ومَنْ عَمِلَ عَلِمَ ، وَالْعِلْمُ یَهْتِفُ بِالْعَمَلِ فَاِنْ اَجابَهُ وَ اِلاَّ ارْتَحَلَ عَنْهُ؛
دانش، با عمل همراه است، پس هر که دانست، عمل کرد و هر که عمل کرد، دانست و دانش، به عمل فرا مى‏خواند. پس اگر او را اجابت کرد، چه بهتر وگرنه از او جدا مى‏گردد.
کافى ، ج ۱، ص ۴۴، ح ۲٫

امام علی (علیه السلام):
اَعَزُّ الْعِزِّ الْعِلْمُ ؛ لاِءَنَّ بِهِ مَعْرِفَةُ الْمَعادِ وَ الْمَعاشِ، وَ اَذَلُّ الذُّلِّ الْجَهْلُ ؛ لاِءَنَّ صاحِبَهُ اَصَمُّ ، اَبْکَمُ ، اَعْمى ، حَیْرانُ؛
عزیزترین عزّت، دانش است، چرا که با آن معاد شناخته مى‏شود و راه کسب معاش به دست مى‏آید و خوارترین خوارى، نادانى است، چرا که نادان کر و لال و کور و سرگردان است.
نزهة الناظر، ص ۷۰، ح ۶۵٫
رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
طَـلَبُ الْعِلْمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسْلِمٍ ، فَاطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنْ مَظانِّهِ ، وَاقْتَبِسوهُ مِنْ اَهْلِهِ؛
در پى دانش بودن، بر هر مسلمانى واجب است، پس دانش را از جایى که احتمال بودنش هست، بجویید و آن را از اهلش فراگیرید.
امالى طوسى، ص ۵۶۹، ح ۱۱۷۶٫

رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
اِذا اَتى عَلَىَّ یَوْمٌ لا اَزْدادُ فیهِ عِلْماً ، فَلا بورِکَ فى طُلوعِ شَمْسِ ذلِکَ الْیَوْمِ؛
هرگاه روزى بیاید که در آن بر دانشم نیفزایم، پس طلوع خورشید آن روز بر من مبارک مباد.
المعجم الأوسط ، ج ۶ ص ۳۶۷ ح ۶۶۳۶٫
رسول اکرم (صلى الله ‏علیه ‏و ‏آله):
قَلْبٌ لَیْسَ فیهِ شَى‏ءٌ مِنَ الحِکمَةِ کَبَیْتٍ خَرِبٍ ، فَتَعَلَّموا وعَلِّموا ، وتَفَقَّهوا ولا تَموتوا جُهّالاً ؛ فَاِنَّ اللّه‏َ لا یَعذِرُ عَلَى الْجَهْلِ؛
دلى که در آن حکمت نیست، همچون خانه‏اى ویران است. پس بیاموزید و آموزش دهید، بفهمید و نادان نمیرید که خداى عزّ و جلّ، بهانه‏اى را براى نادانى نمى‏پذیرد.
الفردوس ، ح ۴۵۹۰٫
امام علی (علیه السلام):
یا مُؤمِنُ اِنَّ هذَا الْعِلْمَ وَالاَْدَبَ ثَمَنُ نَفْسِکَ فَاجْتَهِدْ فى تَعَلُّمِها فَما یَزیدُ مِنْ عِلْمِکَ وَ اَدَبِکَ یَزیدُ فى ثَمَنِکَ وَ قَدْرِکَ، فَاِنَّ بِالْعِلْمِ تَهْتَدى اِلى رَبِّکَ؛
اى انسان با ایمان، در حقیقت این دانش و ادب، بهاى توست، پس در آموختن آن بکوش، زیرا هرچه بر دانش و ادبت افزوده شود، بر ارج و بهاى تو افزوده مى‏شود، چرا که با دانش به سوى پروردگارت هدایت مى‏شوى.
روضة الواعظین، ص ۱۱٫

رسول اکرم (صلى ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله):
اَ لْعِلْمُ حَیاةُ الاِْسْلامِ وَ عِمادُ الاْیمانِ وَ مَنْ عَلِمَ عِلْما اَتـَمَّ اللّه‏ُ لَهُ اَجْرَهُ وَ مَنْ تَعَلَّمَ فَعَمِلَ عَلَّمَهُ اللّه‏ُ ما لَمْ یَعْلَمْ ؛
علم، حیات اسلام و تکیه‏گاه ایمان است و هر کس علمى بیاموزد، خداوند پاداش او را تمام گرداند و هر کس بیاموزد و عمل کند، خداوند، تعلیم دهد به او آنچه را که نمى‏داند.
نهج الفصاحه، ح ۲۰۱۹٫
رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم)می فرمایند:
هر کس برای آموختن علم سر از خواب بردارد، فرشتگان سایه ی رحمت بر او می گسترانند، در زندگی او برکت به وجود می آید، و چیزی از روزی او کاسته نمی شود.
بحارالانوار/ج۱/ص۱۷۷٫

۵ نظر برای احادیث علم و دانش

Avatar

بیتاب

۵ اردیبهشت ۱۳۹۱ در ساعت ۳:۰۲ ب.ظ

با سلام
امیدوارم موفق باشید. به دنبال حدیثی هستم در مورد دفاع از وطن!میشه کمکم کنید؟

Avatar

| سایتی برای منتظران امام زمان (عج) و مبارزه با شیطان پرستی

۳ دی ۱۳۹۱ در ساعت ۱۰:۰۲ ق.ظ

[...] به نقل از تبیان مبلغین [...]

Avatar

admin

۲ بهمن ۱۳۹۱ در ساعت ۵:۱۰ ق.ظ

مطلب بطور کامل ارسال نشده . چیزی که ارسال شده اینه .[...] به نقل از تبیان مبلغین [...]
مدیر وب

Avatar

احمد

۱۱ مهر ۱۳۹۲ در ساعت ۲:۱۸ ب.ظ

عالی بود

Avatar

admin

۲۲ مهر ۱۳۹۲ در ساعت ۴:۱۲ ق.ظ

متشکرم
مدیر وب

ارسال نظر

درباره‌ی این وبلاگ

این پایگاه توسط تبیان گیلان برای واحد مبلغین طراحی و راه اندازی شده است. تمام حقوق آن متعلق به مرکز تحقیقات اینترنتی تبیان گیلان و اداره کل تبلیغات اسلامی استان گیلان است..

تصاویر

دسته‌ها

بایگانی

  • admin: علیک سلام نه وطن محسوب نمی شود وهرباکه می آیی قصدده روز [...]
  • admin: علیک سلام نه وطن محسوب نمی شود باید قصدده روز نمایید تو [...]
  • admin: علیک السلام اگربیش ازحدمسافت شرغی باشد مسافرمحسوب مشو [...]
  • admin: علیک السلام اصلا شماجنب نشده وان اب هم منی نیست ونجس هم [...]
  • admin: علیک السلام اصلا شماجنب نشده وان اب هم منی نیست ونجس هم [...]